Бузургии зан-модар пеш аз ҳама дар он таҷассум меёбад, ки ӯ чароғи хонадон, идомадиҳандаи насл, тарбиякунанда ва ба камолрасонандаи фарзанд, инчунин нигоҳдорандаи забон, таърих ва фарҳанги миллӣ мебошад.
Эмомалӣ Раҳмон
Ҳамасола дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 8 март ҳамчун Рӯзи Модар бо эҳтироми хоса таҷлил мегардад. Ин ҷашни пурифтихор рамзи арҷгузорӣ ба мақому манзалати баланди зан-модар, эҳтиром ба рисолати инсонпарваронаи ӯ ва эътирофи саҳми арзишманди модарон дар тарбияи насли солим, таҳкими оила ва рушди ҷомеа мебошад.
Модар дар зиндагии ҳар инсон ҷойгоҳи муқаддас ва ивазнопазир дорад. Маҳз ӯ нахустин шахсест, ки инсон аз домони меҳру муҳаббати ӯ ба олам қадам мегузорад, сухани аввал меомӯзад ва бо роҳнамоии ӯ ба зиндагии мустақилона омода мешавад. Аз ин ҷиҳат, модар на танҳо сарчашмаи ҳаёт, балки аввалин мураббӣ, омӯзгор ва тарбиятгари фарзанд ба ҳисоб меравад.
Дар ҷомеашиносӣ, педагогика ва равоншиносӣ нақши модар ҳамчун омили калидии ташаккули шахсият махсус таъкид мешавад. Муҳити солими оилавӣ, ғамхории самимӣ, меҳрубонӣ ва тарбияи дурусти модар дар рушди ахлоқӣ, равонӣ ва иҷтимоии кӯдак таъсири амиқ мегузорад. Фарзанде, ки дар фазои меҳру таваҷҷуҳ ба воя мерасад, одатан соҳиби эҳсоси масъулият, эҳтиром ба арзишҳои инсонӣ, меҳнатдӯстӣ ва ҷаҳонбинии солим мегардад.
Модар дар баробари тарбияи фарзанд, дар пойдории муҳити оилавӣ низ нақши муассир дорад. Оила ҳамчун ниҳоди асосии иҷтимоӣ маҳз бо хирад, таҳаммул, заковат ва меҳри модар устувор мемонад. Агар оила мактаби аввалини инсон бошад, модар омӯзгори нахустини ин мактаб аст. Аз ҳамин сабаб, метавон гуфт, ки асосҳои маънавии ҷомеа маҳз дар домони модар шакл мегиранд.
Дар шароити имрӯза мақоми зан-модар боз ҳам бештар тақвият ёфтааст. Имрӯз модарон на танҳо дар доираи оила, балки дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ фаъолона саҳм мегузоранд. Занону модарон дар рушди илму маориф, тандурустӣ, фарҳанг, иқтисод, идоракунӣ ва дигар бахшҳои муҳим бо фаъолияти босамар иштирок намуда, дар баробари ин рисолати муқаддаси модариро бо садоқат адо менамоянд. Ин омил нишон медиҳад, ки зан-модар дар ҷомеаи муосир неруи бузурги маънавӣ ва иҷтимоӣ мебошад.
Дар фарҳанги миллӣ ва тамаддуни тоҷикон эҳтироми модар аз ҷумлаи арзишҳои бунёдӣ ба шумор меравад. Осори гаронмояи адабиёти классикӣ ва муосири тоҷик саршор аз васфи модар, меҳри модар ва мақоми волои ӯст. Ин анъанаи маънавӣ имрӯз низ аҳаммияти худро нигоҳ дошта, ҳамчун нишондиҳандаи камолоти ахлоқии ҷомеа арзёбӣ мегардад.
Таҷлили Рӯзи Модар на танҳо арҷгузорӣ ба як гурӯҳи иҷтимоӣ, балки эҳтиром ба пояҳои асосии зиндагии инсонӣ мебошад. Зеро модар шахсест, ки бо меҳнати хомӯш, фидокории беминнат ва муҳаббати беинтиҳо барои саодати фарзанд ва оромии хонадон хизмат мекунад. Ӯ дар душвортарин лаҳзаҳо такягоҳ, дар рӯзҳои шодмонӣ ҳамнафас ва дар ҳамаи ҳолатҳо манбаи меҳру умед боқӣ мемонад.
Аз ин рӯ, арҷгузорӣ ба модар бояд танҳо ба рӯзи ид маҳдуд нашавад. Эҳтиром ба модар, ғамхорӣ ба ӯ, қадршиносӣ аз заҳматҳои шабонарӯзӣ ва пос доштани ҷойгоҳи ӯ бояд ҷузъи фарҳанги ҳаррӯзаи ҷомеа бошад. Ҷомеае, ки модарро гиромӣ медорад, дар асл арзишҳои волои инсонӣ, ахлоқӣ ва миллиро ҳифз мекунад.
Модар сарчашмаи меҳр, асоси тарбия, пояи устувории оила ва омили муҳими рушди ҷомеа мебошад. Нақши ӯ дар ташаккули насли солим, тарбияи инсонҳои шоиста ва пойдории арзишҳои маънавӣ ниҳоят бузург аст. Аз ин лиҳоз, гиромидошти мақоми модар ва арҷгузорӣ ба заҳмату фидокории ӯ вазифаи маънавии ҳар як шахс ва ҷомеа мебошад.
Дар арафаи Рӯзи Модар бо камоли эҳтиром ва сипос ба ҳамаи модарони азиз таманно менамоем, ки ҳамеша сиҳатманд, сарбаланд, гиромиқадр ва хушбахт бошанд.
Сафарзода С.Н. таҳияи ходими илмии ШФКА – и Институти астрофизикаи АМИТ
Институти кимиёи ба номи В.И. Никитини Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон 3- адад.
