Дар назарияи давлатшиносӣ, ташаккули ниҳодҳои устувори давлатӣ бидуни иродаи сиёсӣ ва роҳбарияти стратегӣ ғайриимкон аст. Таъсиси Артиши Миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ дар шароити буҳрони амиқи сиёсӣ ва низоъи дохилӣ сурат гирифт.
Дар чунин вазъият, нақши роҳбарияти олӣ дар мутамарказсозии қувваҳо, ташкили сохтори низомӣ ва барқарории сохти конститутсионӣ аҳаммияти сарнавиштсоз касб намуд. Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ҳамчун меъмори давлати муосир, ташаккули Артиши Миллиро яке аз самтҳои калидии сиёсати давлатӣ муайян намуданд.
23 феврали соли 1993 оғози расмии фаъолияти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Ин сана на танҳо рамзи таъсиси неруи мусаллаҳ, балки ифодаи иродаи сиёсӣ барои ҳифзи истиқлолият буд.
Пешвои миллат — Эмомалӣ Раҳмон — дар суханрониҳои худ пайваста таъкид менамоянд, ки: «Артиши миллӣ сипари боэътимоди давлат ва кафили суботу амнияти ҷомеа мебошад.»
Аз нигоҳи таҳлили илмӣ, ин таъбир ҷойгоҳи Артиши Миллиро на танҳо ҳамчун сохтори мудофиавӣ, балки ҳамчун унсури асосии таҳкими ҳокимияти давлатӣ ва таъминкунандаи устувории сохти конститутсионӣ муайян мекунад. Ба ибораи дигар, артиши миллӣ дар ин замина ҳамчун такягоҳи ҳуқуқӣ-сиёсии давлат ва омили эътимоди ҷомеа ба низоми давлатӣ арзёбӣ мегардад.
Дар заминаи меъёрҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳифзи истиқлолият ва тамомияти арзӣ вазифаи муқаддаси давлат эътироф гардида, Артиши Миллӣ ба рукни асосии ин вазифа табдил ёфт.
Аз нигоҳи равиши ниҳодӣ (яъне таҳлили сохторҳои давлатӣ ҳамчун низоми муташаккил ва дорои қоидаҳои муайян), рушди устувор ва самараноки ҳар як сохтори давлатӣ ба ҳамгироии се омили бунёдӣ вобаста мебошад: нахуст, пояи мустаҳками ҳуқуқӣ, ки фаъолияти онро дар доираи меъёрҳои конститутсионӣ ва қонунгузорӣ танзим менамояд; дуюм, захираи инсонӣ, ки сатҳи касбият, интизом ва масъулиятшиносии кормандонро дар бар мегирад ва сеюм, иродаи сиёсӣ, ки самтгирии стратегӣ ва устувории ислоҳотро таъмин месозад. Танҳо дар сурати ҳамоҳангии ин се унсур сохтори давлатӣ метавонад таъсиргузор ва пойдор бошад.
Дар ҳамин замина, роҳбарияти стратегии Пешвои миллат — Эмомалӣ Раҳмон — нақши ҳалкунанда иҷро намуд. Бо сиёсати дурбинона ва ташаббусҳои пайгирона сохтори муназзами Қувваҳои Мусаллаҳ шакл гирифта, асосҳои ташкиливу ҳуқуқии фаъолияти он таҳким ёфтанд. Ислоҳоти низомӣ ба таври пайдарпай ва мутобиқ ба воқеиятҳои сиёсиву амниятӣ амалӣ гардида, сатҳи омодагии касбӣ ва интизоми хизмат боло бардошта шуд. Ҳамзамон, тавассути тадбирҳои иҷтимоӣ шароити моддиву маънавии хизматчиёни ҳарбӣ беҳтар гардида, мақому нуфузи онҳо дар ҷомеа устувор гардид. Навсозии заминаи моддию техникӣ ва таҳкими инфрасохтори ҳарбӣ низ ба тақвияти иқтидори мудофиавӣ ва мутобиқсозии он ба талаботи замони муосир заминаи боэътимод фароҳам овард.
Дар суханрониҳои расмӣ таъкид шудааст: «Қудрати ҳар як давлат пеш аз ҳама аз сатҳи омодагии Қувваҳои Мусаллаҳи он вобаста аст.» Ин изҳорот нишон медиҳад, ки сиёсати давлатӣ рушди артиши миллиро ҳамчун омили стратегии пойдории давлат арзёбӣ менамояд.
Дар марҳилаи пасоҷангӣ (пас аз имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ), артиши миллӣ ба унсури калидии суботи сиёсӣ табдил ёфт. Он на танҳо сохтори қудратӣ, балки нињоди муттаҳидсозандаи ҷомеа гардид.
Аз дидгоҳи сотсиологияи сиёсӣ, хизмати ҳарбӣ механизми иҷтимоишавӣ буда, ба ташаккули масъулиятшиносӣ ва худшиносии миллӣ мусоидат менамояд. Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд: «Ҳифзи Ватан вазифаи муқаддас ва қарзи шаҳрвандии ҳар як ҷавони бонангу номус аст.» Ин андеша заминаи идеологии таҳкими ҳисси ватандӯстӣ ва ваҳдати миллӣ мебошад.
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар минтақаи ҳассоси геополитикӣ қарор дошта, ҳаммарзӣ бо Афғонистон масъулияти баланди амниятиро тақозо менамояд.
Бо дарназардошти таҳдидҳои трансмиллӣ, терроризм ва экстремизм, сиёсати мудофиавии давлат ба модернизатсияи доимии Қувваҳои Мусаллаҳ равона гардидааст.
Пешвои миллат дар паёмҳои худ ба Маҷлиси Олӣ пайваста зарурати баланд бардоштани сатҳи касбият, рушди технологияҳои муосир ва таҳкими иқтидори мудофиавиро таъкид менамоянд. Ин раванд нишон медиҳад, ки артиши миллӣ дар доираи стратегияи дарозмуддати амнияти миллӣ қарор дорад.
Дар раванди давлатсозии муосир, артиши миллӣ ба рамзи истиқлолият ва ифтихори миллӣ табдил ёфтааст. Таҷлили ҳамасолаи 23 феврал ҳамчун Рӯзи Артиши Миллӣ арҷгузорӣ ба заҳмату фидокории ҳомиёни Ватан мебошад.
Бо ташаббус ва дастгирии Пешвои миллат, инфрасохтори ҳарбӣ, муассисаҳои таълимии низомӣ ва барномаҳои тарбиявӣ рушд ёфта, заминаи устувори мактаби миллии афкори ҳарбӣ гузошта шудааст.
Артиши Миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун омили сарнавиштсози давлатдории муосир на танҳо воситаи ҳифзи арзӣ ва иқтидори мудофиавӣ, балки ниҳоди муҳими сиёсӣ, иҷтимоӣ ва роҳбурдӣ ба шумор меравад, ки дар ташаккули пояҳои устувори давлат нақши бунёдӣ иҷро мекунад. Он имрӯз як рукни асосии сохтори давлатӣ буда, дар таҳкими ваҳдати миллӣ ва суботи сиёсӣ саҳми назаррас мегузорад.
Нақши Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерали артиш - Эмомалӣ Раҳмон — дар ташаккул, таҳким ва рушди Қувваҳои Мусаллаҳ дорои аҳаммияти таърихӣ ва бунёдӣ-стратегӣ мебошад. Маҳз роҳнамоии дурбинона ва иродаи қавии сиёсӣ замина фароҳам овард, ки Артиши Миллӣ ба такягоҳи боэътимоди давлат, ҳомии сохти конститутсионӣ ва кафили суботи ҷомеа табдил ёбад.
Дар шароити тағйирёбии низоми ҷаҳонӣ, рушди минбаъдаи иқтидори мудофиавӣ ва таҳкими зеҳни стратегии миллӣ кафолати пойдории истиқлолият ва ҳифзи манфиатҳои миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон хоҳад буд.
Ибодзода С.Т. ноиби президенти АМИТ, раиси шуъбаи илмҳои тиббӣ ва фарматсевтӣ, д.и.т., профессор
Юлдошева З.И. мутахассиси бахши маҷаллаҳои тиббии АМИТ
