ИШТИРОКИ НАМОЯНДАИ ТОҶИКИСТОН ДАР ҶАЛАСАИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ИЛМ ВА ТЕХНОЛОГИЯ ДАР ШАҲРИ ТОШКАНД
Аз 9 то 11 октябри соли 2025 дар шаҳри Тошканди Ҷумҳурии Ӯзбекистон ҷаласаи машваратии байналмилалӣ оид ба рушди илм ва технология баргузор гардид, ки онро Шӯрои байналмилалии илм (ISC) дар ҳамкорӣ бо Вазорати илм, технология ва инноватсияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, инчунин сохторҳои дахлдори кишварҳои минтақа ташкил намуд.
Дар ин ҳамоиши муҳими илмӣ-машваратӣ намояндагони ташкилотҳои илмии Осиёи Марказӣ, мақомоти давлатӣ, марказҳои тадқиқотӣ ва донишгоҳҳои пешсаф ширкат варзиданд. Дар байни иштирокчиёни фаъоли ҷаласа намояндаи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Ҳалим Саидзода, муҳаққиқ ва масъули бахши рушди илм ва технология, ҳузур дошт.
Дар ҷаласаи мазкур масоили калидии ҳамгироии илмӣ дар минтақаи Осиёи Марказӣ, мубодилаи таҷрибаҳо дар самти рушди технологияҳои нав, такмили иқтидори зеҳнӣ ва илмии кишварҳо, инчунин татбиқи барномаҳои муштараки инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт.
Ҳадафи асосӣ аз баргузории ин чорабинӣ таҳкими ҳамкориҳои минтақавӣ дар соҳаи илм ва техника, ташвиқи навоварӣ, рушди экосистемаи илмӣ ва таъсиси платформаҳои устувори мубодилаи дониш буд.
Дар ҷараёни ҷаласа, Ҳалим Саидзода бо суханронии илмӣ-амалӣ баромад намуда, дар мавзӯи «Нақши ҳамкории минтақавӣ дар рушди технологияҳои устувор ва баланд бардоштани иқтидори илмии кишварҳои Осиёи Марказӣ» андешаҳои худро баён намуд.
Дар суханронии худ ӯ таъкид кард, ки Тоҷикистон дар заминаи сиёсати давлатии дастгирии илм ва инноватсия, таҳти роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ба рушди соҳаҳои илму техника аҳамияти аввалиндараҷа медиҳад.
Саидзода зикр намуд, ки тавассути Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Марказҳои тадқиқотии соҳавӣ ва ҳамкориҳои байналмилалӣ дар солҳои охир як қатор лоиҳаҳои муштарак дар самти геология, энергетика, биотехнология ва таҳқиқоти иқлимӣ роҳандозӣ шудаанд.
Иштироки намояндаи Тоҷикистон дар чунин платформаи байналмилалӣ имкон фароҳам овард, то таҷрибаи кишвар дар самти рушди илм ва технологияи миллӣ муаррифӣ шавад ва заминаҳои нави ҳамкории судманд бо кишварҳои ҳамсоя ва ташкилотҳои байналмилалӣ густариш ёбанд.
Дар натиҷаи ҷаласа қарор шуд, ки дар соли 2026 барномаи ҳамкориҳои илмӣ байни кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Шӯрои байналмилалии илм навсозӣ гардида, лоиҳаҳои муштараки тадқиқотӣ дар самтҳои экология, иқлим, захираҳои табиӣ, амнияти озуқаворӣ ва рақамикунонӣ роҳандозӣ гарданд.
Иштироки фаъоли Тоҷикистон дар чунин ҷаласаҳо на танҳо мавқеи илмии кишварро дар арсаи байналмилалӣ тақвият мебахшад, балки ба рушди устувори иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва баланд бардоштани сатҳи инноватсионии ҷомеа мусоидат мекунад.
Мақомоти илмии ҷумҳурӣ изҳори омодагӣ намуданд, ки барои таҳкими ҳамкорӣ бо Шӯрои байналмилалии илм ва марказҳои пешқадами таҳқиқотии минтақа қадамҳои минбаъдаро рӯи даст мегиранд.
Санаи 21 сентябр мо олимони ҷавон таҳти роҳнамоии Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ба ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ ташриф намудем. Дар ин сафар, раиси ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ Холиқзода Рустам Ҳикматулло ва роҳбарияти Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ ва масъулини ҳифзи ҳуқуқ моро ҳамроҳӣ намуданд.
Бо як эҳтироми хос ба шоир ва мутафаккири бузурги тоҷик Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ аз Мақбара ва Хонаи рамзии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ, Пайкараи Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ бо мақсади шиносоии бештар ба осору афкор ва шахсияти ин шоири бузург, донишманди беназири илму адаби ҷаҳонӣ аз мавзеи боғи ба номи Ҷалолиддини Балхӣ ва хона-музейи ин шоири олами илму маърифат воқеъ дар маркази ноҳия, ки ҷойгир аст тамошо намудем. Дар меҳмонӣ ба мо кормандони ҳамин маҷмуаи таърихии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ аз ҳаёт ва фаъолияти шоир ва зиндагиномаи ӯ моро шинос намуданд. Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ дар шакли қадима бо истифода аз фарҳангу унсурҳои миллӣ сохта шуда аст. Аз ҳуҷраи дарсии самоъ, ҳуҷраи дарсии бачагона, чилахона, анҷомхона ва дигар ҳуҷраҳои тарзи зисту зиндагонии шоир ва мутафакири тоҷик дидан намудем.
Бо ин мақсад Конфронси илмии оммавӣ низ дар мавзуи «Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ – пайвандгари наслҳо ва тамаддунҳо» таҳти ин унвон дар ноҳияи мазкур ҳамоиш баргузор гардид. Дар ин конфронс бо иштироки зиёда аз 300 нафар олимону донишмандон, мавлоношиносон, хонандагони муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, сокинони фаъоли ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ ҳузур доштанд. Ҳамоиши илмиро раиси ноҳия Холиқзода Рустам бахшида оғоз намуд ва сухани ифтитоҳиро ба Президенти Академияи милии илмҳои Тоҷикистон узви вобастаи АМИТ профессор Хушвахтзода Қобилқон Хушвахт дода шуд. Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт маърузаи хешро таҳти “Ҳаёти рангину пурмаънои шоири барҷаста ва мутафакири тоҷик Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ” , ки дар арсаи олам аст ироа намуданд.
Сухани навбатӣ ба профессор, директори Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Рустам Ҳайдарзода дода шуд, ки ӯ фикру андешаҳои худро дар бораи таърихи фаъолият ва зиндагиномаи шоир Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ, ёдгориҳои таърихӣ ва дастовардҳои замони истиқлол ба даст овардани ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ баён намуд.
Воқеъан Мавлоно дар Балх ба дунё омадааст ва ситораи дурахшони ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Мавлавӣ – ориф, сӯфӣ, мутафаккир, нависанда ва шоири форс – тоҷик мебошад.
Он бут, ки ҷамолу зинати маҷлиси мост,
Дар маҷлиси мо нест, надонам, ки куҷост.
Сарвест баланду қомате дорад рост,
К – аз қомати ӯ қиёмат аз мо бархост, ё:
Ин мастии ман зи бодайи ҳумор нест,
Ин бода ба ҷуз дар қадаҳи савдо нест.
Ту омадаӣ, ки бодайи ман резӣ?
Ман он мастам, ки бодаам пайдо нест.
Дар фарҷоми барнома маснавихонии хонандагони муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии № 10 – ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ ба мо ниҳоят писанд омад. Пас аз конфронси илмӣ раиси ноҳия моро ба хуроки миллӣ таклиф намуданд. Дар бозгашт аз сафар мо бо аҳли зиё дар роҳ бо маснвихонӣ ва бо рақсу суруд хушу хурсандона бо як таъби болида ба шаҳри зебои Душанбе баргаштем ва дар оянда мо мехоҳем, ки ҷойҳои таърихию саёҳии Ватани зебоямонро дар наздик бубинем.
Ходими илмии шуъбаи Татқиқоти гидрогении Институти кимиёи ба номи В.И. Никитини АМИТ Тураева Зулфия Саидовна
Имрӯз (01.10.2024) дар Институти кимиёи ба номи В.И. Никитини АМИТ Ҷаласаи васеъи коллективи Институт бо иштироки ноиби Президенти АМИТ, д.и.т, профессор Амонзода И.Т., ва котиби шӯъбаи илмҳои физикаю математика, химия, геология ва техникӣ, д.и.т., профессор Ғафоров А.А. баргузор гардид.
Дар ҷаласаи васеи коллективӣ масъалаи ҳисоботи нуҳмоҳаи фаъолияти илмӣ ва илмию ташкилии Институт мавриди баррасӣ қарор дода шуд.
Ҷаласаро директори Институт д.и.т., профессор Сафаров А.М. оғоз бахшида, меҳмононро хайрамақдам намуд. Сипас ҳисоботи 9 моҳаи Институтро муовини директор оид ба илм ва таълими Институти кимиёи АМИТ д.и.х. Раҳмонов Р.О. ба ҳозирини толор маъруза намуд.
Баъд аз баромади муовини директор оид ба илм ва таълими Институти кимиёи АМИТ ноиби Президенти АМИТ, д.и.т, профессор Амонзода И.Т. аз вазъи иҷроиши нақшаҳои инфиродӣ, тайёр кардани кадрҳои илмӣ ва вазъи нашри мақолаҳо ҷиҳати муаррифии илми кимиёи тоҷик дар сатҳи байналмиллалӣ бо пурсишу суолоти мутобиқ ба тақозои замон ва аз маблағҳое, ки барои иҷрои корҳои илмию таҳқиқотӣ сарф шуда, инчунин камбудиву дастовардҳои Институт суханронӣ карда, баҳри боз ҳам ба натиҷаҳои назаррас ноил шудан ба маъмурияти Институт ва кормандони он супоришҳои мушахас ироа намуданд.
Имрӯз (01.10.2024) сардори Раёсати магистратура, аспирантура ва докторантураи PhD – и Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Қосимзода Солеҳ бо довталабони зинаи магистратура суҳбату вохурӣ анҷом дод. Бояд гуфт, ки қабули магистрантони курси якум дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба охир расида, имрӯз имтиҳонҳои тахассусии онҳо баргузор гардид.
Дар вохурӣ масъулин довталабонро ба оиннома ва талаботҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон шинос намуда, ҳамзамон таъкид доштанд, ки дар академия олимону муҳақиқони барҷаста ба фаъолияти илмӣ машғул мебошанд.
Дар ин росто ҳар як довталабе, ки барои дар зинаи магистратура таҳсил намудан меояд, ҳатман зери роҳбарии ин олимони соҳа ба корҳои илмию таҳқиқотӣ машғул мешавад. Зеро Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон муассисаи илмие, мебошад, ки дар пешбурди сиёсати илмии кишвар нақши муҳимро мебозад.
Имрӯз (01.10.2024) дар маҷлисгоҳи Институти астрофизикаи АМИТ бо иштироки ноиби Презтденти АМИТ, раиси Шуъбаи илмҳои физикаю математика, химия, геология ва техникии АМИТ, д.и.т. профессор Амонзода Илҳом Темур ва котиби илмии Шуъбаи мазкур д.и.т., профессор Ғафоров А.А. ҳисоботи нӯҳмоҳаи кормандони илмии Институти астрофизикаи АМИТ шунида шуд.
Бояд қайд намуд, ки маҷлиси мазкурро директори Институт н.и.ф.-м. Бӯризода А.М. ифтитоҳ бахшида, меҳмононро ба Институт хайрамақдам намуд. Баъдан ҷиҳати баррасии ҳисоботи нӯҳмоҳа баромад, ироа намуд. Дар ҳисоботи мазкур натиҷаҳои назарраси илмӣ – таҳқиқотӣ, илмӣ –ташкилӣ, омода намудани мутахассисони илмӣ, таблиғи донишҳои астрономӣ, ҳамкориҳои илмӣ бо муассисаҳои дохилию хориҷӣ пешниҳод карда шуд.
Ҳамзамон роҳбарони зерсохторҳои Институт низ доир ба масъала баромад намуда оид ба корҳои анҷомдодаи худ маълумот манзур намуданд. Қайд кардан ба маврид аст, ки ҷиҳати иҷрои дастуру супоришҳои Роҳбарияти олии кишвар, Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар самти омода намудани мутахассисони баландихтисоси илмӣ дар Институт корҳои назаррас анҷом дода шуда истодааст. Таҳти роҳбарии Узви вобастаи АМИТ, д.и.ф.-м. Қоҳирова Г.И. ду нафар ва таҳти роҳбарии н.и.ф.-м. Нарзиев М. як нафар рисолаҳои илмӣ омода намуда истодаанд.
Пас аз баррасии ҳисобот аз ҷониби ноиби Презтденти АМИТ, раиси Шуъбаи илмҳои физикаю математика, химия, геология ва техникии АМИТ, д.и.т. профессор Амонзода И.Т. суханрони намуда, ҷиҳати ислоҳи камбудиҳои ҷойдошта пешниҳодҳои муфид ироа карда супоришои мушахас доданд
Имрӯз (01.10.2024) дар толори Шурои олимони Институт дар асоси Нақшаи чорабиниҳои илмии Институти иқтисодиёт ва демографияи АМИТ барои соли 2024 ва гиромидошти Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо иштироки ходимони илмии муассиса дар мавзӯи «Забон - ҳастии миллат» семинари илмӣ баргузор гардид, ки дар он ходими калони илмии шуъбаи таҳқиқоти институтсионалӣШарафидинова Гулчеҳра Ёдгоровна баромад намуданд.
Зикр карда шуд, ки имрӯз забони давлатӣ дар кишвари мо ҳамчун омили ҳамбастагии миллатҳо ва халқиятҳо эътироф гардидааст. Маҳз бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имрӯз забони тоҷикӣмавриди ғамхориву пуштибонии ҳаматарафаи давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор гирифтааст.
Воқеан, Пешвои миллат, чун вориси бонангу баномус оид ба рушди забони давлатӣ пайгирона талош меварзад ва ҳамеша таъкид мекунад, ки худшиносӣ, ифтихори ватандорӣ аз муҳаббат ба забони модарӣ шурӯъ мешавад.
Мусалам аст, ки Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамчун муассисаи бонуфузи илмӣ дар баробари пешбурди сиёсати илмии кишвар дар омода намудани кадрҳои баландихтисос дар зинаҳои магистратура, докторантура ва аспирантура нақши бориз дорад. Имрӯз қабули имтиҳонҳои тахассусӣ барои докторантони PhD дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон баргузор гардид.
Имрӯз дар Институти физикаю техникаи ба номи С.У. Умарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҷаласаи васеъи Шурои олимони Институт бо иштироки ноиби Президенти Академия миллии илмҳои Тоҷикистон, д.и.т, профессор Амонзода И.Т., ва котиби шуъбаи илмҳои физикаю математика, химия, геология ва техникӣ, д.и.т., профессор Ғафоров А.А. баргузор гардид.
Дар рузномаи ҷаласаи шӯро як масъала - ҳисоботи нуҳмоҳаи фаъолияти илмӣ ва илмию ташкилии Институт мавриди баррасӣ қарор гирифт. Ҷаласаро директори Институт, д.и.ф.м., Зарифзода А.Қ. оғоз бахшида, ҳамаи меҳмононро хушомадед гуфта, ҳисоботи 9 моҳаи Институтро қироъат намуданд.
Сипас, ноиби Президенти Академия милли илмҳои Тоҷикистон, д.и.т, профессор Амонзода И.Т. аз камбудиҳою дастовардҳо суханронӣ карда, баҳри боз ҳам ба натиҷаҳои назаррас ноил шудан ба маъмурияти Институт ва кормандони он супоришҳои мушахас доданд.
Дар охир профессор Амонзода И.Т. пешниҳод намуданд, ки ҳисоботи нуҳмоҳаи фаъолияти илмии Институт қаноатбахш ҳисобида шавад. Ҷаласаи Шурои олимон қарор бароварда, ҳисоботи наъолияти илмии Институтро қаноатбахш арзёбӣ намуд
МИЗИ МУДАВВАР ДАР МАВЗУИ " ТАРҶУМАИ АСАРҲОИ АДИБОНИ ҲИНДУ ПОКИСТОН ЧУН ВОСИТАИ ИНКИШОФИ РОБИТАҲОИ ФАРҲАНГӢ"
01 октябри соли равон дар Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон мизи мудаввар дар мавзӯи «Тарҷумаи асарҳои адибони Ҳинду Покистон чун воситаи инкишофи робитаҳои фарҳангӣ» баргузор гардид.
Тибқи барнома, директори Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ, д.и.ф., профессор Ҳайдарзода Рустам Ҷӯра суханронӣ намуда, оид ба масъалаҳои инкишофи робитаҳои фарҳангӣ дар мисоли тарҷумаи асарҳои бадеии Ҳиндустону Тоҷикистон суханронӣ намуд. Рустам Ҳайдарзода қайд намуданд,ки"фаъолияти тарҷумонӣ,хусусан тарҷумаи осори илмӣ ва адабии кишварҳои Осие ва Аврупо дар Тоҷикистон ба густариши ҳамкориҳои судманди байнидавлатӣ ва таҳкими дипломатияи фарҳангӣ мусоидат хоҳад кард."
Сипас, сарходими илмии шуъбаи Осиёи Ҷанубӣ ва Шарқӣ, д.и.ф.,профессор Раҷабов Ҳабибулло дар мавзӯи «Тарҷумаи асарҳои адибони Ҳинду Покистон чун воситаи инкишофи робитаҳои фарҳангӣ» суханронӣ намуданд.
