Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва таҳаввулоти босуръати иҷтимоӣ, нақши пойтахтҳо ҳамчун марказҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ рӯз то рӯз меафзояд. Шаҳри Душанбе ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар замони истиқлол ба як унсури калидии ташаккули давлатдории миллӣ ва таҳкими худшиносии миллӣ табдил ёфтааст.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат таъкид менамоянд: «Пойтахти давлат симои миллат аст». Ин андеша моҳияти ҷойгоҳи Душанберо ҳамчун оинаи давлатдорӣ ва фарҳанги миллӣ равшан инъикос мекунад.
Бо ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ дар соди 1991, Ҷумҳурии Тоҷикистон ба марҳилаи нави таърихӣ ворид гардид. Дар ин давра шаҳри Душанбе низ ба як раванди густурдаи тағйирот рӯ ба рӯ шуд. Агар дар солҳои аввали истиқлол шаҳр бо мушкилоти иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ буд, пас дар марҳилаҳои баъдӣ он ба маркази рушд ва ободонӣ табдил ёфт.
Сиёсати созанда ва бунёдкорона имкон дод, ки пойтахт тадриҷан симои нав касб намояд. Бунёди роҳҳои замонавӣ, биноҳои баландошёна, боғҳои фарҳангӣ ва марказҳои маъмурӣ шаҳодати равшани ин ободӣ мебошанд.
Ба таъкиди Пешвои миллат: «Душанбе бояд намунаи рушди устувор ва пешрафти давлат бошад». Ин андеша нишон медиҳад, ки пойтахт на танҳо маркази идоракунӣ, балки намунаи рушди миллӣ мебошад.
Дар замони истиқлол Душанбе ба маркази асосии қабули қарорҳои сиёсӣ ва идоракунии давлатӣ табдил ёфт. Бояд гуфт, ки ҳамаи сохторҳои калидии ҳокимият дар пойтахт ҷойгир буда, он ҳамчун маркази сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар амал мекунад.
Ин омил боис гардид, ки пойтахт дар таҳкими суботи сиёсӣ ва рушди давлатдории миллӣ нақши калидӣ бозад. Ҳамчунин, баргузории чорабиниҳои муҳими сиёсӣ ва байналмилалӣ дар Душанбе мавқеи онро дар арсаи ҷаҳонӣ баланд бардошт, ки аз нишондиҳандаҳои муҳими рушди пойтахт дар замони истиқлол ин пешрафти иқтисодӣ мебошад. Душанбе ба маркази асосии тиҷорат, сармоягузорӣ ва хизматрасонӣ табдил ёфтааст. Бунёди марказҳои савдо, корхонаҳои истеҳсолӣ ва инфрасохтори муосир ба баланд шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ мусоидат намуд.
Инчунин, рушди нақлиёт, аз ҷумла роҳҳои васеъ, пулҳо ва шабакаҳои коммуникатсионӣ, пойтахтро ба як шаҳри замонавӣ табдил додааст. Ин ҳама нишон медиҳад, ки Душанбе ҳамчун маркази иқтисодӣ низ аҳамияти бузург дорад. Душанбе дар замони истиқлол ба маркази муҳими фарҳанг ва маърифат табдил ёфт. Дар шаҳр театрҳо, осорхонаҳо, китобхонаҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ фаъолият доранд, ки дар рушди маънавии ҷомеа саҳми назаррас мегузоранд.
Ёдгориҳои таърихӣ ва муосир, аз ҷумла муҷассамаи шахсиятҳои барҷастаи миллӣ, дар ташаккули худшиносӣ ва ифтихори миллӣ нақши муҳим доранд. Инчунин, баргузории ҷашнҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ, аз қабили Рӯзи пойтахт, ба таҳкими арзишҳои миллӣ мусоидат мекунад.
Дар замони истиқлол Душанбе ба рамзи ваҳдати миллӣ табдил ёфт. Ин шаҳр макони ҳамзистии намояндагони минтақаҳои гуногуни кишвар буда, фазои ягонагӣ ва ҳамдигарфаҳмиро таҷассум менамояд.Пойтахт на танҳо маркази ҷуғрофӣ, балки маркази маънавии миллат аст. Ҳамаи равандҳои муҳими сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ дар ин ҷо мутамарказ гардида, ба рушди умумимиллӣ таъсир мерасонанд.
Дар маҷмӯъ, шаҳри Душанбе дар замони истиқлол ба як маркази пешрафтаи сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ табдил ёфтааст. Он ҳамчун пойтахти давлатдории миллӣ нақши ҳалкунанда дар ташаккули ҷомеаи муосири тоҷикон мебозад.Таҷлили Рӯзи пойтахт на танҳо арҷгузорӣ ба ин шаҳр, балки эҳтиром ба таърих, фарҳанг ва арзишҳои миллӣ мебошад. Ҳифз ва рушди пойтахт вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар буда, ояндаи дурахшони миллат ба ободиву пешрафти он вобаста аст.
Ибодзода С.Т. доктори илмҳои тиб, профессор, ноиби президенти АМИТ, раиси шуъбаи илмҳои тиббӣ ва фарматсевтӣ
Юлдошева З.И. мутахассиси бахши маҷаллаҳои тиббии АМИТ
