Баъзан дар тақвим санаҳое ҳастанд, ки бо гузашти даҳсолаҳо аҳамияти худро гум намекунанд. 9-уми май маҳз аз ҳамин гуна рӯзҳост. Ин на танҳо як санаи таърихӣ дар китобҳои дарсӣ, балки қиссаи зиндаи ҳар як оила, дарди меросӣ ва ифтихори бузурги миллати мост. Ҳарчанд дар ҳудуди Тоҷикистон садои тиру тӯп шунида намешуд, аммо ҷанг ба хонаи ҳар як тоҷикистонӣ ворид гардида буд. Аз кӯҳистони дурдаст то водиҳои зарнисор беш аз 300 ҳазор ҷавонмард ба ҷабҳа рафтанд. Ин дар ҳолест, ки аҳолии онвақтаи Тоҷикистон ҳамагӣ тақрибан 1,5 миллион нафарро ташкил медод.
9-уми май дар таърихи инсоният ҳамчун санаи тақдирсоз сабт гардидааст. Маҳз дар ҳамин рӯз, соли 1945, Ҷанги Бузурги Ватанӣ бо шикасти комили фашизм ба анҷом расид. Барои мардуми Тоҷикистон ин рӯз на танҳо рамзи пирӯзии низомӣ, балки нишонаи фидокорӣ, матонат ва ватандӯстии бемисл мебошад.
Дар ҳоле ки мардон дар муҳорибаҳои шадиди назди Москва, Сталинград ва дигар ҷабҳаҳо қаҳрамонӣ нишон медоданд, дар ақибгоҳ занону кӯдакон низ заҳмати шабонарӯзӣ мекашиданд. Онҳо дар саҳроҳои пахта, корхонаҳо ва муассисаҳои истеҳсолӣ бо шиори “Ҳама чиз барои фронт, ҳама чиз барои Ғалаба!” меҳнат мекарданд. Корхонаҳои ҷумҳурӣ либос, маводи ғизоӣ ва дигар маҳсулоти заруриро барои фронт омода менамуданд.
Зиёда аз 100 ҳазор нафар фиристодагони Тоҷикистон дар майдонҳои набард ҳалок шуданд. Барои шуҷоату ҷасорати бемисл 54 нафар ҳамватанони мо ба унвони олии Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сарфароз гардиданд. Дар байни онҳо Неъмат Қаробоев, Тӯйчӣ Эрҷигитов, Саидқул Турдиев ва дигар фарзандони шуҷои миллат ҳастанд. Неъмат Қаробоев аввалин тоҷикест, ки соҳиби унвони Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ гардидааст. Ӯ ҳанӯз соли 1940 барои шуҷоат дар ҷанги Финландия бо ин унвон қадрдонӣ шуда, дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ низ қаҳрамониҳои зиёде нишон додааст.
Дар ҷанг на танҳо мардони тоҷик, балки занон низ фаъолона иштирок доштанд. Аз ҷумла, Ойгул Муҳаммадҷонова ҳамчун аввалин зани халабони тоҷик дар солҳои ҷанг зиёда аз 400 парвози ҷангӣ анҷом дода, борҳо техника ва мавқеъҳои душманро нобуд сохтааст.
Имрӯз барои насли ҷавон, ки дар фазои сулҳу оромӣ ба воя мерасад, ҷанг метавонад як воқеаи дур намояд. Аммо Рӯзи Ғалаба моро водор месозад, ки қадри сулҳ, субот ва истиқлолиятро бештар дарк намоем. Ҳар як гуле, ки имрӯз назди ёдгориҳо гузошта мешавад, рамзи эҳтиром ва арзи сипос ба қаҳрамониҳои гузаштагон аст. Ин рӯз ба мо ёдрас мекунад, ки маҳз иттиҳоду ҳамбастагӣ метавонад бар ҳама гуна бадӣ ва душманӣ ғолиб ояд.
9-уми май — ин иди бо ашк дар чашмон аст. Мо дар ин рӯз ба хотираи касоне, ки барои зиндагии осоиштаи имрӯза ҷони худро нисор кардаанд, сари таъзим фуруд меорем. Сулҳе, ки имрӯз дар Тоҷикистони азизи мо ҳукмфармост, идомаи ҳамон зафари бузурги соли 1945 мебошад.
Имрӯз дар байни мо собиқадорон хеле ангуштшумор боқӣ мондаанд. Ҳар як суҳбат бо онҳо, ҳар як хати рӯй ва ҳар як медали рӯи синаашон худ як достони пурифтихор аст. Вазифаи мо танҳо бо табрики солона маҳдуд намешавад, балки эҳтиром ба хотираи онҳо ва ҳифзи сулҳу ваҳдат бояд ҳамеша рисолати ҳар яки мо бошад.
9-уми май — ин рӯзи пирӯзии ҳаёт бар марг, рӯшноӣ бар зулмот ва инсоният бар бадист. Бигзор дар ҷаҳон дигар ҳеҷ гоҳ садои тир шунида нашавад ва сулҳу оромӣ ҳамеша пойдор бимонад.
САЙФУДИНОВА Н.И. Лаборанти Маркази омӯзиши пиряхҳои АМИТ
Тавре Хазинаи байнидавлатии ҳамкориҳои башардӯстонаи кишварҳои узви Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил хабар медиҳад, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Муҳаммадюсуф Имомзода барандаи ҷоизаи башардӯстонаи ИДМ "барои саҳм ва дастовардҳои барҷаста дар соҳаи илму маориф" гардид.
