Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таъмини на танҳо суботи дохилӣ, балки дар ҳифзи сулҳ ва амнияти минтақаи Осиёи Марказӣ нақши муҳим мебозанд. Аз замони ба даст овардани истиқлолият дар соли 1991 Ҷумҳурии Тоҷикистон бо як қатор мушкилот ва таҳдидҳои ҷиддӣ рӯ ба рӯ гардид, ки ин аз ҷанги шаҳрвандии солҳои аввали истиқлол то хатарҳои муосире, ки аз фаъолияти гурӯҳҳои террористӣ ва ноустувории вазъ дар Афғонистони ҳамсоя сар мезананд.
Дар чунин шароит Қувваҳои Мусаллаҳи кишвар ҳамчун яке аз абзорҳои калидии давлатдорӣ дар таъмини тартиботи конститутсионӣ, таҳкими амнияти миллӣ ва ҳифзи суботи иҷтимоию сиёсӣ ташаккул ёфтаанд. Нақши онҳо на танҳо ба ҳимояи марзҳои давлатӣ маҳдуд мешавад, балки инчунин ба таъмини устувории умумиминтақавӣ дар фазое равона мегардад, ки дар он равандҳои амниятӣ бо омилҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ зич алоқаманд мебошанд.
Дар ин замина бояд таъкид намуд, ки яке аз саҳмҳои муҳимтарини Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши онҳо дар ҳифзи тартиботи дохилӣ мебошад. Таҷрибаи таърихии муосири Тоҷикистон, ки аз ҷанги харобиовари шаҳрвандии солҳои 1992–1997 гузаштааст, аҳамияти ҳаётан муҳимми субот ва зарурати назорати муассир бар вазъи дохилии кишварро равшан нишон дод. Дар давраи муноқишаи шаҳрвандӣ Қувваҳои Мусаллаҳи Тоҷикистон ҳамчун маркази муқовимат бар зидди гурӯҳҳои гуногуни мусаллаҳи ғайриқонунӣ баромад намуда, баъди анҷоми ҷанг дар пешгирии такрори хушунат, таҳкими ваҳдати миллӣ ва ҳифзи тамомияти арзии кишвар нақши калидӣ иҷро карданд.
Аз замони анҷоми ҷанги шаҳрвандӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти таҳкими субот ва амнияти дохилӣ ба дастовардҳои назаррас ноил гардид, ки ин дар бисёр мавридҳо натиҷаи сатҳи баланди касбият, интизом ва ҳамбастагии ҳайати шахсии Қувваҳои Мусаллаҳ мебошад. Дар шароити имрӯза артиши миллӣ маҷмӯи васеи вазифаҳоро иҷро менамояд: аз таъмини амнияти сарҳадоти давлатӣ то мубориза бар зидди терроризм ва ифротгароӣ. Махсусан, муқовимат ба ҷинояткории фаромиллӣ ва гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, инчунин пешгирӣ ва безараргардонии таҳдидҳои террористӣ дар фаъолияти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми муҳимро ишғол менамояд.
Бо дарназардошти мавқеи стратегии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар минтақаи Осиёи Марказӣ, Қувваҳои Мусаллаҳи кишвар дар таъмини амният на танҳо дар дохили давлат, балки дар сатҳи минтақавӣ низ нақши муҳим мебозанд. Марзи тӯлонии Тоҷикистон бо Афғонистони ноором ҳамчун омили эҳтимолии таҳдид баромад мекунад, зеро тавассути он роҳҳои қочоқи маводи мухаддир мегузаранд ва ҳамчунин кӯшишҳои воридшавии гурӯҳҳои мусаллаҳи ғайриқонунӣ ва созмонҳои террористӣ ба қаламрави кишвар бо мақсади ноором сохтани вазъият ҳам дар Тоҷикистон ва ҳам дар маҷмӯъ дар минтақа ба қайд гирифта мешаванд.
Яке аз самтҳои асосии фаъолияти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳифзи сарҳади давлатӣ, бахусус дар шароити нооромии кишварҳои ҳамсоя ба ҳисоб меравад. Бо ин мақсад, давлат қӯшунҳои сарҳадии худро мунтазам рушд дода, инфрасохтори марзиро навсозӣ мекунад ва машқҳои ҳарбии банақшагирифтаро баргузор менамояд. Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо Федератсияи Россия ва дигар кишварҳо назоратро дар сарҳади ҷанубӣ бо Афғонистон тақвият бахшида, кӯшишҳои убури ғайриқонунии сарҳад ва қочоқи молу маводи мухаддирро пешгирӣ менамоянд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти мубориза бо терроризм бо як қатор давлатҳо, аз ҷумла Федератсияи Россия, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва Ҷумҳурии Халқии Чин ҳамкории зич ба роҳ мондааст. Қобили зикр аст, ки Тоҷикистон узви Созмони ҳамкории Шанхай (СҲШ) ва Созмони Аҳдномаи амнияти дастаҷамъӣ (СААД) буда, ин имкон медиҳад, ки мубориза бар зидди ифротгароӣ ва терроризм дар сатҳи минтақавӣ ҳамоҳанг карда шавад.
Дар ин замина, ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Мардумии Чин дар соҳаи амният аҳамияти хосса дорад, хусусан дар заминаи муқовимат ба терроризм ва қочоқи маводи мухаддир. Чин дар беҳтар намудани инфрасохтори марзӣ ва ташкили машқҳои муштараки зиддитеррористӣ ба Тоҷикистон мусоидат менамояд.
Бо мақсади баланд бардоштани қобилияти мудофиавии худ, Ҷумҳурии Тоҷикистон Қувваҳои Мусаллаҳи худро мунтазам рушд дода, равандҳои навсозии артиш, зиёд намудани техникаи ҳарбӣ ва баргузории машқҳои низомиро тақвият мебахшад. Ҳамзамон, ба рушди ҳамкории ҳарбӣ-техникӣ бо Федератсияи Россия аҳамияти махсус дода мешавад, ки дар самти омӯзиш ва муҷаҳҳазгардонии хизматчиёни ҳарбии тоҷик мусоидат менамояд. Ин ҳамкорӣ дар пешгирии таҳдидҳои эҳтимолии таҷовузи беруна нақши муҳим дорад.
Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таъмини амнияти дохилӣ низ фаъолона иштирок намуда, кӯшишҳои сар задани бархӯрдҳои мусаллаҳона дар қаламрави кишварро пешгирӣ мекунанд ва паёмадҳои эҳтимолии низоъҳои дохилиро коҳиш медиҳанд. Аз ҷумла, яке аз вазифаҳои муҳим пешгирии густариши зӯроварӣ ва бесуботии сиёсӣ ба ҳисоб меравад.
Яке аз омилҳои калидие, ки ба таҳкими нақши Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кафили субот мусоидат мекунад, раванди пайвастаи навсозӣ ва касбисозии онҳо мебошад. Дар даҳсолаҳои охир ба омӯзиш ва муҷаҳҳазгардонии артиш бо техникаи муосир, такмили низоми таъминоти логистикӣ ва омодасозии кадрҳо диққати ҷиддӣ дода мешавад. Самти муҳим баланд бардоштани сатҳи омодабошии ҷангӣ ва қобилияти вокуниши фаврӣ ба таҳдидҳои тағйирёбанда мебошад, ки ин дар шароити ҷаҳонишавӣ ва мураккаб гардидани таҳдидҳои амниятӣ аҳамияти махсус касб мекунад.
Дар шароити мураккаби геополитикӣ, ки бо таҳдидҳои доимӣ аз ҷониби терроризм, ифротгароӣ ва ҷинояткории фаромиллӣ ҳамроҳ аст, Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кафили муҳими соҳибихтиёрӣ ва тартиботи дохилӣ боқӣ мемонанд. Навсозии неруҳои мусаллаҳ, баланд бардоштани қобилияти ҷангӣ ва сатҳи касбияти онҳо, инчунин густариши ҳамкории фаъол бо шарикони байналмилалӣ, аз ҷумла Федератсияи Россия ва Ҷумҳурии Мардумии Чин, ба Тоҷикистон имкон медиҳад, ки ба таҳдидҳои беруна ва дохилӣ самаранок вокуниш нишон диҳад.
Дар ин замина нигоҳ доштани назорати устувор бар сарҳади тӯлонӣ бо Афғонистон аҳамияти хосса касб мекунад, зеро маҳз дар ин минтақа таҳдидҳои марбут ба қочоқи маводи мухаддир ва фаъолияти гурӯҳҳои террористӣ тамаркуз ёфтаанд. Бо ин асос, Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо амнияти миллиро таъмин менамоянд, балки дар таҳкими субот ва амнияти минтақаи Осиёи Марказӣ низ саҳми назаррас мегузоранд. Тақвияти иқтидори мудофиавӣ, ҳамкории бисёрҷониба дар доираи созмонҳои байналмилалӣ, аз қабили Созмони Аҳдномаи амнияти дастаҷамъӣ (СААД) ва Созмони ҳамкории Шанхай (СҲШ), инчунин иштироки кишвар дар амалиётҳои сулҳпарварона, Тоҷикистонро ба унсури муҳими низоми амнияти минтақавӣ табдил медиҳад.
Ҳамин тариқ, Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таъмини субот ҳам дар дохили кишвар ва ҳам дар маҷмӯъ дар фазои Осиёи Марказӣ нақши калидӣ мебозанд. Фаъолияти онҳо маҷмӯи васеи вазифаҳоро фаро мегирад, аз ҷумла ҳифзи сарҳади давлатӣ, мубориза бар зидди терроризм ва ифротгароӣ, таҳкими иқтидори мудофиавӣ ва таъмини амнияти дохилӣ. Тоҷикистон, ки аз озмоишҳои сангине чун ҷанги шаҳрвандӣ гузаштааст, тавонист артиши касбӣ ва қобилиятнокро ташаккул диҳад, ки имрӯз пояи асосии амнияти миллӣ ва кафили устувории давлатдорӣ маҳсуб меёбад.
Вазъи мураккаби геополитикӣ дар минтақа, инчунин таҳдидҳое, ки аз ҷониби гурӯҳҳои террористӣ ва шабакаҳои қочоқи маводи мухаддир сар мезананд, зарурати такмили доимии Қувваҳои Мусаллаҳ, густариши ҳамкории фаъол бо шарикони байналмилалӣ ва рушди инфрасохтори дохилии амниятиро ба миён меорад. Ҷанбаи муҳими ин раванд ҳамчунин ҳамкории муассир бо кишварҳои ҳамсоя, аз ҷумла Федератсияи Россия, Ҷумҳурии Мардумии Чин ва дигар кишварҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай (СҲШ) ва Созмони Аҳдномаи амнияти дастаҷамъӣ (СААД) мебошад, ки он ба таҳкими амният дар сатҳи минтақавӣ мусоидат менамояд.
Ҳамин тариқ, Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон минбаъд низ дар таъмини суботи дохилӣ, ҳифзи соҳибихтиёрии миллӣ ва саҳмгузорӣ дар иқдомҳои сулҳпарварона дар фазои Осиёи Марказӣ нақши ивазнопазир мебозанд ва дар ҷавоб ба чолишҳо ва таҳдидҳои муҳити муосири геополитикӣ фаъолияти худро мутобиқ ва тақвият медиҳанд.
Бедилзода Ҳ – мудири шуъбаи масоили сиёсии муносибатҳои
байналмилалии ИФС ба номи А.Баҳовиддинови АМИТ.
