Дар шароити муосири ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ, илм ба яке аз омилҳои калидии таъмини рушди устувори давлатҳо табдил ёфтааст. Имрӯз кишварҳое пешсафанд, ки тавонистаанд захираҳои зеҳнии худро самаранок истифода намуда, илмро ба неруи воқеии пешбарандаи иқтисод ва ҷомеа табдил диҳанд. Дар ин замина, Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ба рушди соҳаи илм ва маориф таваҷҷуҳи хоса зоҳир намуда, онро яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ муайян кардааст.
Дар чунин шароит, баргузории Ҳафтаи илм ҳамчун як чорабинии муҳими илмӣ-назариявӣ ва иҷтимоӣ, аҳамияти хос пайдо менамояд. Ин ташаббус, ки ҳамасола дар муассисаҳои илмӣ ва таълимии кишвар, бахусус дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон доир мегардад, ба рушди муҳити илмӣ, густариши тафаккури таҳқиқотӣ ва таҳкими робитаҳои илмӣ мусоидат мекунад.
Ҳафтаи илм на танҳо як силсилаи чорабиниҳо, балки як мактаби мукаммали ташаккули фарҳанги илмӣ мебошад. Дар доираи он, олимон, муҳаққиқон, устодону донишҷӯён дар фазои озоди илмӣ ба табодули афкор мепардозанд, натиҷаҳои таҳқиқоти худро муаррифӣ намуда, масъалаҳои соҳаҳои гуногуни илмро мавриди баррасии амиқ қарор медиҳанд.
Яке аз хусусиятҳои муҳими Ҳафтаи илм фарогирии васеъи он мебошад. Дар ин давра, конфронсҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ, симпозиумҳо, семинарҳои илмӣ, мизҳои мудаввар ва намоишҳои дастовардҳои илмӣ баргузор мегарданд. Ҳар яке аз ин чорабиниҳо барои баланд бардоштани сатҳи касбии муҳаққиқон ва такмили сифати корҳои илмӣ саҳми назаррас мегузорад. Махсусан, муҳокимаҳои илмӣ, ки дар онҳо андешаҳои гуногун ба ҳам бармехӯранд, барои пайдо намудани роҳҳои нави ҳалли масъалаҳои илмӣ мусоидат менамоянд.
Дар баробари ин, Ҳафтаи илм барои муаррифии дастовардҳои илмии олимони тоҷик дар арсаи байналмилалӣ низ заминаи мусоид фароҳам меорад. Имрӯз рушди илм бе ҳамкориҳои фаромиллӣ ғайриимкон аст. Иштироки олимони хориҷӣ дар чорабиниҳои илмӣ, мубодилаи таҷриба ва татбиқи лоиҳаҳои муштарак метавонанд ба баланд бардоштани сатҳи илмии кишвар мусоидат намоянд.
Самти дигари муҳим — ҷалби ҷавонон ба фаъолияти илмӣ мебошад. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки ояндаи илм ба насли ҷавон вобастагии мустақим дорад. Аз ин рӯ, фароҳам овардани шароити мусоид барои иштироки донишҷӯён, магистрантон ва аспирантон дар чунин чорабиниҳо аҳамияти махсус дорад. Ҳафтаи илм барои онҳо имконият медиҳад, ки нахустин қадамҳои худро дар роҳи илм гузошта, қобилиятҳои таҳлилӣ, эҷодӣ ва таҳқиқотии худро рушд диҳанд.
Баромадҳои ҷавонон дар конфронсҳо, иштирок дар муҳокимаҳои илмӣ ва робита бо олимони варзида ба ташаккули ҷаҳонбинии илмии онҳо мусоидат намуда, эҳсоси масъулиятро нисбат ба рушди илм дар кишвар тақвият мебахшад. Аз ин лиҳоз, метавон гуфт, ки Ҳафтаи илм на танҳо майдони муаррифии дониш, балки як воситаи муҳими тарбияи кадрҳои баландихтисоси илмӣ мебошад.
Илова бар ин, масъалаи робитаи илм бо истеҳсолот дар доираи Ҳафтаи илм мавқеи махсус дорад. Дар шароити иқтисоди муосир, натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ бояд ба амал татбиқ гардида, ба рушди соҳаҳои гуногуни иқтисоди миллӣ мусоидат намоянд. Пешниҳоди лоиҳаҳои инноватсионӣ, баррасии имкониятҳои татбиқи онҳо ва ҷалби сармоягузорӣ ба чунин ташаббусҳо метавонад ба рушди саноат, кишоварзӣ, энергетика ва дигар соҳаҳои муҳими кишвар такони ҷиддӣ бахшад.
Бо вуҷуди дастовардҳои назаррас, дар соҳаи илм як қатор масъалаҳои ҳалталаб боқӣ мемонанд. Аз ҷумла, зарурати тақвияти заминаи моддию техникии муассисаҳои илмӣ, зиёд намудани маблағгузории таҳқиқот, ҷорӣ намудани технологияҳои муосир ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ аз ҷумлаи масъалаҳое мебошанд, ки диққати ҷиддиро талаб мекунанд. Дар ин замина, Ҳафтаи илм метавонад ҳамчун минбари муассири баррасии ин мушкилот ва ҷустуҷӯи роҳҳои ҳалли онҳо хизмат намояд.
Ҳамчунин, муҳим аст, ки натиҷаҳои муҳокимаҳои илмӣ ва пешниҳодҳои олимон дар сатҳи сиёсати давлатӣ ба назар гирифта шаванд. Танҳо дар сурати ҳамоҳангии илм, маориф ва идоракунии давлатӣ метавон ба рушди устувор ва дарозмуддати кишвар ноил гардид.
Дар фарҷом, бояд таъкид намуд, ки Ҳафтаи илм як рукни муҳими рушди зеҳнии ҷомеа ва таҳкими иқтидори илмии кишвар мебошад. Дастгирии пайвастаи чунин ташаббусҳо, баланд бардоштани сатҳи баргузории онҳо ва ҷалби доираи васеи муҳаққиқон метавонад дар ташаккули ҷомеаи донишбунёд ва рақобатпазир нақши ҳалкунанда бозад.
Ҳамин тариқ, метавон хулоса кард, ки Ҳафтаи илм на танҳо як чорабинии анъанавӣ, балки як воситаи муассири рушди илми миллӣ, тарбияи кадрҳои илмӣ ва таҳкими мавқеи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар фазои илмии ҷаҳонӣ мебошад.
Ёрова Б.С. ходими хурди илмӣ озмоишгоҳи таҳлилии кимиёвии барфу яхи Маркази омӯзиши пиряхҳои АМИТ
