ДОБЛЕСТЬ И ВКЛАД ТАДЖИКСКОГО НАРОДА В ПОБЕДУ В ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЕ (1941–1945 ГГ.)
Великая Отечественная война 1941–1945 гг. стала одним из трагических и в то же время героических периодов в истории XX века. Война объединила народы Советского Союза в борьбе против нацизма и фашистской агрессии. Таджикская ССР, несмотря на отдалённость от линии фронта, внесла значительный и многоаспектный вклад в общую Победу, проявив высокую степень патриотизма, мобилизационной готовности и самоотверженности.
Согласно архивным данным, из 1,566 млн. населения республики в годы войны было мобилизовано около 300 тысяч человек. Из них более 90 тысяч бойцов и командиров Красной Армии не вернулись с поля боя, что составляет приблизительно 34,5% от общего числа призванных. В первые дни войны таджикские военнослужащие, проходившие службу в различных регионах СССР, в Белоруссии, Молдове и на западных границах страны, вступили в сражения.
Следует отметить участие уроженцев Таджикистана в обороне Брестской крепости, Киева, Смоленска, Севастополя, в битвах за Москву и Ленинград, на Курской дуге, при освобождении Беларуси, стран Прибалтики и Польши. В октябре 1941 года из Таджикистана на защиту Москвы была направлена 20-я Краснознамённая ордена Ленина таджикская горно-кавалерийская дивизия, действовавшая в составе 2-го гвардейского кавалерийского корпуса под командованием генерал-майора Л. М. Доватора.
На территории республики были сформированы 11 новых воинских соединений и частей, включая 98-ю и 99-ю отдельные стрелковые бригады, 104-ю, 61-ю и 63-ю кавалерийские дивизии, а также 31-й отдельный таджикский стрелковый батальон. Значимым было участие таджикских бойцов в составе 162-й Среднеазиатской стрелковой дивизии, где служили бывшие пограничники Таджикского округа.
Республика оказала существенную экономическую поддержку армии. В период 1941–1945 гг. Таджикистан направил на фронт свыше 1 млрд. рублей, более 1 000 тонн зерна, 213 тонн мяса, 2 014 тонн картофеля и овощей, 458 тонн фруктов, 532 тыс. комплектов теплой одежды, почти 1 млн. кг шерсти и другие ресурсы. И были переданы 8 874 автомобиля, 19 326 лошадей, 1791 повозка и 115 тракторов.
Промышленные предприятия республики наладили выпуск военной продукции: обмундирования, патронов, парашютов. Более 45 тыс. граждан были мобилизованы для работы на предприятиях оборонной промышленности в других регионах СССР.
В условиях войны Таджикистан стал местом эвакуации для более чем 100 тыс. человек, включая около 10 тыс. детей. В республике было развёрнуто 29 эвакуационных госпиталей. Медицинский персонал Таджикской ССР обеспечил лечение более 50 тыс. раненых красноармейцев, из которых значительная часть впоследствии вернулась в строй.
Концертные бригады, посылки с тёплыми вещами, средства на танки и самолёты – всё это также стало проявлением высокого морального духа и солидарности граждан. Через массово-оборонные организации ОСОВИАХИМ (ныне ДОСААФ) военной подготовкой были охвачены более 162 тыс. человек, 15 980 граждан получили военно-технические специальности.
За трудовой подвиг в годы войны 102 тыс. граждан Таджикской ССР были награждены медалями «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.». 54 человека удостоены звания Героя Советского Союза, 15 стали полными кавалерами ордена Славы.
Письмо, опубликованное в январе 1943 года от имени трудящихся Таджикистана в адрес бойцов-таджиков, отражает дух единства народов СССР:
«Где бы вы ни сражались – на берегах Дона, в степях Украины, в окрестностях Ленинграда – вы защищаете Сталинабад, берега Пянджа, горы Памира... Все мы – дети одной великой Родины. Наша страна – СССР. Солнечный Таджикистан – её неотъемлемая часть».
Сегодня вклад Таджикской ССР в Победу остаётся важной частью национальной исторической памяти. В одном из своих выступлений Президент Республики Таджикистан, уважаемый Эмомали Рахмон, по случаю Дня Победы, подчеркивал:
«Мы гордимся тем, что бок о бок с представителями других народов сражались и сотни тысяч посланцев таджикского народа, отважные сыны Таджикистана и внесли достойный вклад в обеспечение победы»
Память о героизме и самоотверженности народа Таджикистана в годы войны служит основой для патриотического воспитания новых поколений и является неотъемлемой частью исторического наследия Республики.
Закиров З.Н. - младший научный сотрудник отдела политологии ИФПП им. А. Баховаддинова НАНТ

ОЛИМОНИ АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО ВАЗИФАДОРАНД, КИ ДАР ИҶРОИ СЕ ҲАДАФИ СТРАТЕГИИ ДАВЛАТ – ТАЪМИНИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ЭНЕРГЕТИКӢ, РАҲОӢ АЗ БУНБАСТИ КОММУНИКАТСИОНӢ ВА ҲИФЗИ АМНИЯТИ ОЗУҚАВОРИИ МАМЛАКАТ НАҚШИ ФАЪОЛОНА ДОШТА БОШАНД.
News
Санаи 12 феврали соли 2026 дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Конференсияи илмӣ-амалӣ таҳти унвони «Нақши илм дар рушди маънавии занон» баргузор гардид. Чорабинии мазкур дар доираи татбиқи иқдомҳои созанда ва ҳадафмандонаи Созмони Милали Муттаҳид ва ЮНЕСКО ҷиҳати баланд бардоштани мақоми занон дар ҷомеа, инчунин бо такя ба сиёсати хирадмандона ва дурбинонаи Пешвои миллат, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти дастгирӣ ва рушди фаъолияти занону духтарон дар ҳамаи соҳаҳо, аз ҷумла илму маориф роҳандозӣ гардид.
Ҳадафи асосии конференсия таҳкими мақоми зан дар ҷомеаи муосир, баррасии саҳми занон дар пешрафти илм, баланд бардоштани сатҳи маънавию зеҳнии онҳо ва мусоидат ба таъмини баробарии гендерӣ дар фазои илмии кишвар маҳсуб меёфт.
Дар конфронс ноибони президенти АМИТ Саломиён М. ва Ибодзода С. зимни суханрониҳо нақши боризи занонро дар рушди илми миллӣ, тарбияи насли ҷавони муҳаққиқон ва таҳкими пояҳои маънавии ҷомеа таъкид намуданд. Қайд гардид, ки имрӯз дар партави сиёсати давлатӣ барои фаъолияти пурсамари занони донишманд тамоми шароити мусоид фароҳам оварда шуда, шумораи занони олим, муҳаққиқ ва роҳбар дар муассисаҳои илмӣ сол ба сол афзоиш меёбад.
Дар фарҷоми чорабинӣ ба хатмкардагони курси омӯзишии «Зан — Сарвар» шаҳодатномаҳо супорида шуд, ки ин иқдом ҳамчун заминаи муҳими омодасозии занони роҳбар ва тақвияти малакаҳои идоракунӣ арзёбӣ шуд.
05 феврали соли равон дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо иштироки роҳбарону намояндагони сохторҳои гуногуни академия ва наздик ба 30 нафар рӯзноманигорони телевизиону радио ва нашрияҳои ҷумҳурию шабакаҳои иҷтимоӣ нишасти матбуотӣ баргузор гардид.
Дар оғоз президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҳузури намояндагони васоити ахбори оммаро ба Академия хайрамақдам гуфта, бо сухани муқадимавии хеш ба кори нишаст оғоз бахшид.
Зимни нишаст дар ҳузури намояндагони васоити ахбори омма президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт мухтасар дар бораи корҳои анҷомёфтаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ дар соли 2025 ҳисоботи муфассал пешниҳод намуд.
Таъкид гардид, ки дар соли 2025 олимони АМИТ таҳқиқотро аз рўйи 110 мавзуъ, аз ҷумла 68 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии бунёдӣ, 14 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии амалӣ ва 28 мавзуи илмӣ-таҳқиқотии бунёдию амалӣ идома дода, натиҷаҳои назаррас ба даст оварданд.
Гуфта шуд, ки аз рўйи натиҷаҳои илмии бадастомада дар давраи ҳисоботӣ аз ҷониби кормандони муассисаҳои илмии АМИТ беш аз 2600 кори илмӣ ба нашр расонида шуд, аз ҷумла, беш аз 80 монография, беш аз 156 китобу маҷмуаҳои илмӣ, брошюра, тавсиянома, атлас, каталог ва беш аз 2400 мақолаи илмӣ. Аз шумораи умумии мақолаҳои илмӣ беш аз 1800 мақола дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳурӣ (аз ин шумора беш аз аз 1200 мақола дар маҷаллаҳои тақризшавандаи КОА назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон) ва қариб 600 мақолаи илмӣ дар маҷаллаҳои кишварҳои ИДМ ва маҷаллаҳои давлатҳои хориҷи дур (аз ин шумора беш аз 150 мақола – дар SCOPUS ва беш аз 300 - мақола дар РИНС) ба нашр расидаанд. Ҳамчунин дар ин давра аз тарафи кормандони илмии АМИТ беш аз 2000 мақолаи илмию оммавӣ дар рўзномаю маҷаллаҳо ба нашр расонида шуд.
Мавриди зикри хос аст, ки АМИТ дар ин давра дар раддабандии байналмилалӣ байни муассисаҳои илмию таҳқиқотӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олӣ, аз ҷумла китобхонаи электронӣ (e-library) ва Шохиси россиягии иқтибосоварии илмӣ (яъне РИНЦ) мавқеи худро мустаҳкамтар намуд. Айни замон 603 нафар ходимони илмии АМИТ номи худро дар китобхонаи электронӣ (e-library) ба қайд гирифтаанд. Ҳоло ХИРШ-и олимони АМИТ аз рўйи ҳамаи нашрияҳои e-library - 56, аз рўйи РИНС - 54 ва аз рўйи ҳамаи маводи дар ҷавҳари РИНС нашршуда - 47-ро ташкил медиҳад.
Зикр гардид, ки дар ин давра аз тарафи олимони АМИТ 7 патенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 2 патенти Ҷумҳурии Хитой ва 2 патенти АвроОсиё барои ихтироъ, 12 нахустпатенти ҶТ барои ихтироъ (6 адади онҳо нахустпа-тентҳое мебошанд, ки охири моҳи декабри соли 2024 гирифта шуда, ба ҳисоботи соли 2024 ворид нашуда буданд), 3 шаҳодатнома барои ихтироъ, 7 қарори мусбат оид ба додани нахустпатенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ихтироъ, ҳамчунин 3 шаҳодатнома дар бораи бақайдгирии давлатии захираи иттилотӣ ба даст оварда шуданд.
Бо мақсади тақвият ва рушди заминаи илмию таҷрибавии муассисаҳои илмию таҳқиқотии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар соли 2025 бо мусоидати Раёсати Академия корҳои таъмири капиталӣ анҷом дода шуда, ҳамзамон 18 озмоишгоҳ ва марказҳои нави рақамӣ бо таҷҳизоти муосир муҷаҳҳаз гардиданд, ки онҳо дар Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умаров (1 адад), Институти химияи ба номи В. И. Никитин (4 адад), Институти биологияи Помир ба номи Х. Юсуфбеков (2 адад), Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакӣ (1 адад), Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология (2 адад), Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ (1 адад), Маркази омӯзиши пиряхҳо (2 адад), Маркази илмии Хуҷанд (2 адад) ва Маркази инноватсионии Тоҷикистону Чин (3 адад) ҷойгир мебошанд.
Ҳамчунин дар ин давра Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ҳамкориҳои байналмилалии худро бо муассисаҳои илмию таҳқиқотии кишварҳои ҷаҳон густариш дода, 10 созишномаҳои тарафайнро ба имзо расонидаанд. Дар ин давра як зумра олимону академикони муассисаҳои илмию таҳқиқотии кишвраҳои ҷаҳон аз Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дидан намуда, бо иштироки онҳо симпозиум ва конференсияҳои муҳими сатҳи байналмилалӣ баргузор гардиданд.
Имрӯз, 4 январ дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон рӯнамоии албоми «Ганҷинаи Тахти Сангин», ки ба ифтихори 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 25-солагии Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон ва омодагӣ ба таъсиси “Конуни тамаддуни ориёӣ” нашр шудааст, баргузор гардид.
Президенти Академияи милли илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки дар заминаи сиёсати пешгирифтаи роҳбарияти олии кишвар, бахусус таваҷҷуҳи пайваста ва дастгирии бевоситаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Ҳукумати мамлакат солҳои охир ба масъалаи ҳифз, омӯзиш, муаррифии шоиста ва тарғиби мероси гаронбаҳои аҷдодӣ, бузургдошти шахсиятҳои барҷастаи таърихиву адабӣ, ёдгориҳои нодири таърихӣ ва таҷлили санаҳои муҳимми таърихӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, корҳои назаррасеро дар самти таҳкими худогоҳӣ, худшиносӣ ва ифтихори миллӣ ба сомон мерасонад.
Таъкид гардид, ки рӯйдоди имрӯзаро метавон таърихӣ номид. Бори аввал дар тӯли фаъолияти Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АМИТ ва Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон чунин албоми бунёдӣ ба табъ мерасад, ки ба яке аз муҳимтарин ёдгориҳои қадимаи сарзамини мо бахшида шудааст.
Қайд гардид, ки ёдгории Тахти Сангин яке аз барҷастатарин мероси бостоншиносии Осиёи Марказӣ буда, ганҷинаи нодири тамаддуни ориёӣ маҳсуб меёбад. Ин макон сатҳи баланди фарҳангї, маънавӣ, тасаввуроти динӣ ва тафаккури ҳунарии бохтариёни бостон яъне ниёгони тоҷиконро инъикос менамояд. Маҳз дар ҳамин сарзамин унсурҳои муҳими анъанаи тамаддунӣ, ташаккул ёфтаанд, ки дар таърихи фазои васеи Авруосиё нақши назаррас бозидаанд. Мероси фарҳангии моддии ёдгории Тахти Сангин аз пайвастагии амиқи таърихӣ ва ғановати мероси фарҳангии халқи тоҷик шаҳодат медиҳанд.
Гуфта шуд, ки иқдоми Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба таъсиси Конуни тамаддуни ориёӣ дурнамои навро барои омӯзиши мунтазам, ҳифз ва тарғиби ин мерос фароҳам меорад. Ин як қарор ва сиёсати стратегист, ки ба рушди илмҳои гуманитарӣ, таҳкими худшиносии таърихии ҷомеа ва муаррифии шоистаи фарҳанги миллии мо дар арсаи байналмилалӣ равона шудааст.
Дар ҳамин замина Албоми “Ганҷинаи Тахти Сангин” нахустин қадами амалӣ дар роҳи таъсиси “Конуни тамаддуни ориёӣ” ба шумор меравад. Он заминаи устувори илмӣ ва консептуалиро барои фаъолияти минбаъдаи марказ гузошта, равиши муосири таҳқиқ ва муаррифии ёдгориҳои тамаддуни ориёиро нишон медиҳад. Бояд махсус таъкид намуд, ки албоми “Ганҷинаи Тахти Сангин” танҳо як нашрияи пур аз акс нест. Ин муарифии натиҷаи заҳмату меҳнати тӯлонии таҳқиқоти бостоншиносӣ, таҳлили илмӣ ва кори ҳамоҳангии мутахассисони Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш ва Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон мебошад.
Бояд гуфт, ки албом дақиқияти академиро бо фарҳанги баланди нашр муттаҳид мекунад. Маводи он на танҳо арзиши ҳунарӣ ва таърихии бозёфтҳоро бозгӯ менамояд, балки рисолати муҳими ҳифзро низ иҷро мекунад. Ҳифзи мероси таърихию фарҳангии тоҷикон вазифаи умумимиллӣ ва яке аз самтҳои муҳими фаъолияти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон мебошад. Солҳои зиёд олимони мо дар омӯзиш, ҳуҷҷатгузорӣ ва ҳифзи ёдгориҳои бостонӣ саҳми арзанда мегузоранд ва Албоми имрӯза далели равшани ин талошҳост.
Дар идома Юсуфшо Ёқубов — узви пайвастаи АМИТ, Додхудоева Лариса — мудири шуъбаи мардумшиносии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш, Хоҷаева Наргис — ходими калони илмии Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон дар назди ИТБМ ба номи А. Дониш, Кэрси Шроф — пажуҳишгари мустақил аз шаҳри Роквилл, иёлати Мэриленд (Иёлоти Муттаҳидаи Амрико), Дружинина А.П. — доктори фалсафа (PhD) аз шаҳри Берлин (Олмон), академики АМИТ Абдуҷаббор Раҳмонзода ва Пӯлотов Абдураҳмон — директори Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон дар назди ИТБМ ба номи А. Дониш суханронӣ намуда, доир ба заминаҳои таърихию фарҳангии ёдгории Тахти Сангин, аҳамияти илмӣ ва арзиши тамаддунии он андешаҳои хешро баён карданд.
МАҶЛИСИ ВАСЕИ КУМИТАИ ИҶРОИЯИ ҲИЗБИ ХАЛҚИИ ДЕМОКРАТИИ ТОҶИКИСТОН ДАР ШАҲРИ ДУШАНБЕ
30 январи солӣ ҷорӣ дар толори Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси васеи Кумитаи иҷроияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе баргузор гардид.
Дар кори Маҷлис Маликшо Неъматзода - муовини якуми Раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон, Одилзода Дилбар – муовини раиси шаҳри Душанбе, Абдураҳмонзода Абдураҳмон-Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шарифҷон Ҳакимзода-раиси Фраксияи ҲХДТ дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Каримзода Мунира - узви Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қобилҷон Хушвахтзода- Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, аъзои Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар шаҳри Душанбе, вакилони Маҷлиси вакилони халқи шаҳриву ноҳиявӣ, роҳбарони ташкилотҳои ибтидоии ҳизбӣ, аъзои намояндагии ТҶҶ “Созандагони Ватан” ва фаъолони ҳизб иштирок намуданд.
Зимни маҷлис масъалаҳои муҳим ҷиҳати иҷрои бандҳои паёми навбатии Пешвои миллат, фаъолияти ҳизбӣ, татбиқи ҳадафҳои барномавии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон, таҳкими корҳои ташкилию идеологӣ ва вазифаҳои минбаъда мавриди баррасӣ қарор дода шуда, нақшаи кории Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар шаҳри Душанбе барои нимсолаи якуми соли 2026 баррасӣ ва тасдиқ карда шуд.
Дар фарҷоми маҷлис як қатор фаъолон бо мукофотҳои ҳизбӣ қадрдонӣ карда шуданд.
Тибқи нақша – чорабинии АМИТ ва дастуру супориши президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қ.Х. аъзоёни фаъоли Академияи хурди илмҳо барои васеъ шудани ҷаҳонбинии онҳо, ғани гардонидани донишҳои амалӣ ва фундаменталӣ, инчунин вохурӣ бо олимон ва муҳаққиқон, бедор намудани шавқу рағбати ғояҳои илмӣ ба таҳқиқот ва навоварӣ хонандагони Муассисаи давлатии таълимии "Литсейи №2 барои хонандагони болаёқат"-и шаҳри Душанбе бо роҳбарии кормандони шуъбаи кор бо мактаббачагони назди Раёсати АМИТ ва омӯзгорони муассисаи таълимӣ ба пойгоҳҳои Институти ботаника, физиология ва генетикаи растанӣ, ҳамзамон ба Институти кимиёи ба номи В.И. Никитини АМИТ сафарбар карда шуданд.
Зимни вохӯрӣ аъзоёни Академияи хурди илмҳои Тоҷикистонро олимони шинохтаи Институтҳои илмӣ-таҳқиқотии болозикр ҳамроҳӣ намуданд.
Имрӯз, 30 январ бо мақсади таҷлили бошукуҳи ҷашни бостонии Сада дар Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон намоиши дастовардҳои олимону муҳаққиқони самти илмҳои кишоварзӣ баргузор гардид.
Дар намоиш намунаҳои дастовардҳои илмӣ, навовариҳо, зироатҳои кишоварзӣ, ниҳолҳои мевадиҳанда ва ҳамешасабз, тухмиҳои селексионӣ ва маҳсулоти илмӣ-таҳқиқотӣ муаррифӣ гардида, саҳми олимон дар рушди соҳаи кишоварзӣ ва таъмини амнияти озуқавории кишвар баръало нишон дода шуд.
Зимни боздид президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва олимону муҳаққиқон аз гӯшаҳои намоишгоҳ дидан намуда, бо натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ, дастовардҳои нав ва самтҳои афзалиятноки рушди илмҳои кишоварзӣ шинос гардиданд. Таъкид гардид, ки таҷлили ҷашни Сада ҳамчун ҷашни меҳнату кишоварзӣ дар таҳкими худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба суннатҳои ниёгон нақши муҳим дорад.
Дар намоиш зикр гардид, ки олимону муҳаққиқони Институти ботаника, физиология ва генетикаи растании Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон навъи картошкаи батат — «Сомон» ва дигар навъҳои селексионии ба шароити иқлимии кишвар мутобиқшударо парвариш ва пешниҳод намуданд. Инчунин аз ҷониби онҳо як навъи қаҳваи маҳалӣ муаррифӣ гардид, ки аз ҷониби олимону муҳаққиқон омода гардидааст.
Дар идома дарахтони мевадиҳанда ва ҳамешасабзе, ки дар боғи ботаникии шаҳри Кӯлоб парвариш ёфтаанд, низ ба намоиш гузошта шуданд ва меҳмонон имконият пайдо карданд, ки бо хусусиятҳо ва сифати ин ниҳолҳо шинос шаванд.
Имрӯз, 30 январ дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба ҷашни Сада Конференсияи илмию амалӣ дар мавзуи “Ҷашни Сада: таърих, моҳият ва рамзҳои миллии он” баргузор гардид. Ба кори конфронс ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Саломиён Муҳаммаддовуд ҳусни оғоз бахшида, дар суханронии худ аз арзиши баланди миллӣ ва фарҳангии ҷашни бостонии Сада ёдовар шуд.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш тамоми олимону кормандонро ба муносибати ин ҷашни миллӣ табрику таҳният гуфта, иброз дошт, ки Сада яке аз ҷашнҳои қадимаи мардуми ориёинажод буда, бо ташаббус ва ибтикори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эҳё гардида, ба яке аз ҷашнҳои дустдоштаи миллӣ табдил ёфтааст.
Пешвои миллат дар баромадҳои хеш таъкид менамоянд, ки "-ҷашнҳои Наврӯз, Тиргон, Меҳргон ва Сада пояҳои асолати миллии тоҷикон ба шумор мераванд, зеро ҳамаи онҳо маҳз дар марзу буми аҷдодии мо, яъне дар қаламрави таърихии тоҷикон зуҳур карда, ташаккул ёфтаанд”.Аз ин хотир, эҳтиром гузоштан ба суннату ойинҳои миллӣ, бахусус, ҷашни Сада, арҷгузорӣ ба миллату давлат, сарзамини муқаддас ва таъриху фарҳанги куҳанбунёди халқи тамаддунсозамон мебошад.
Таъкид гардид, ки имрӯз дар қатори дигар ҷашну суннатҳои неки ниёгон Сада бо шукуҳу шаҳомати хосса дар Тоҷикистон таҷлил мегардад. Ин ҷашн ҳазорон сол қидмат дорад ва аз куҳантарин ҷашнҳои ориёӣ (ҳатто қадимитар аз Наврӯз) ба шумор меравад. Сада рамзе аз куҳан будани фарҳанги миллати тамаддунофари тоҷик аст, ки дар худ маърифат ва шинохти табиату ҷомеаро аз ҷониби ниёгони мо ҳанӯз дар аҳди бостон инъикос кардааст.
Гуфта шуд, ки Сада далели бумӣ, кишоварзу шаҳрнишин ва тамаддунофар будани тоҷикон аст. Ин ҷашн гувоҳи он аст, ки гузаштагони мо кишоварзу муқимӣ буда, дар соҳили дарёҳо ва водиҳои хушманзар ба сар мебурданд. Кишоварзон дар ин айём тибқи анъана бояд ба кандани наҳрҳову заҳбурҳо, тоза намудани ҷӯйборҳо, мондани яхоб, пошидани пору ба замин, омода намудани тухмӣ, воситаҳои кишоварзии мавриди ниёз, нигоҳубини махсуси ҳайвоноти хонагӣ барои аз зимистон солим баровардани онҳо чораҳои лозима меандешиданд.
Бояд гуфт, ки Сада ҳам монанди ҷашнҳои дигари суннатии сол аз дидгоҳи ниёгони мо ҷузве аз ҳодисаву дигаргуниҳои воқеии кайҳонӣ мебошад, ки акси садои таҳвилу таҳаввул ва таъсири бевоситаи ҳаракати ҷирмҳои мунири осмонӣ ба табиат нуфузи муассири худро гузошта метавонад. Ин ҷашн тибқи устураҳо дар замони шоҳони қадими пешдодӣ, ки таърихи тахминан 6-7 ҳазорсола доранд, баргузор мешудааст.
Дар идомаи конференсия як зумра аз олимону муҳаққиқон бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуда, вобаста ба таърих, моҳият ва рамзҳои миллии ҷашни Сада андешаҳои худро баён карданд. Ҳамчунин, мактабачагони Академияи хурди илмҳои Тоҷикистон доир ба ин ҷашни бостонӣ аз ашъори шоирон порчаҳо қироат намуданд.
29.01.2026
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рамзи «35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро тасдиқ намуданд.
Рамз дар шакли мудаввар таркиббандӣ ва бо ранги зарҳалӣ оро дода шуда, дар давродаври он ба забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ «Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва рақамҳои «1991-2026» навишта шудаанд.
Дар маркази рамз акси “Маҷмааи Истиқлол”, ки ифодагари эҳёи давлатдории миллӣ, нишона аз озодӣ, истиқлол ва рушди бомароми Тоҷикистон мебошад, ҷой дода шудааст.
Дар пасманзари рамз ҷилои нури офтоб дар осмони соф акс ёфтааст, ки аз рӯшноӣ, сулҳу субот ва ояндаи дурахшони кишвар дарак медиҳад.
Акси кӯҳу пиряхҳо, обу дарахтон ва сабзазоре, ки дар рамз ҷойгир аст, ишора ба ташаббусҳои сатҳи ҷаҳонии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба об ва ҳифзи пиряхҳо буда, ҳамзамон нишона аз иқлими сабз ва дорои захираҳои бойи табиии Тоҷикистон мебошад.
Аксҳои роҳ, нақб ва нерӯгоҳ, ки рамзро мукаммал гардонидаанд, ифодагари дастовардҳои замони соҳибистиқлолӣ ва ҳадафҳои стратегии миллӣ мебошанд.
Инчунин, дар паҳлуи рости рамз рақами 35 бо истифода аз рангҳои парчами давлатӣ ҷойгир аст, ки ишора ба соли ҷашн мебошад.
Вазорату идораҳо, ташкилоту муассисаҳо, мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо ва воситаҳои ахбори омма метавонанд аз рамзи тасдиқшуда васеъ истифода баранд.
https://president.tj/event/news/54712