Ҳимояи марзу бум, ватандӯстию ватанпарастӣ, дӯст доштани ватан яке аз гӯшаҳои имондории ҳар як инсони комил ба шумор меравад.
Артиши миллӣ барои ҳар як давлату миллат асоси ҳастии он мебошад, баъди пош хурдани Иттиҳоди Шуравӣ давлати мо, ки аъзо ва ҷузъи куммаккунандаву саҳмгузори онвақтаи давлати зикргардида буд, мутаассифона чизе ба худ мерос гирифта натавонист ва дар ин масир нафароне, ки роҳбарии давлату ҳукуматро ба зимма доштанд чорае ҷуста натавонистанд. Хушбахтона ба бахти миллати тоҷик шахсияти оқилу фозилу сиёсатмадор сари қудрат омаду ҳокимиятро соҳибӣ намуда, хатари аз байн рафтани миллату давлатро нест намуд. Аз замони ба сари қудрат омадани ин марди далеру шуҷоъ ва ватандӯст муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нахустин иқдомҳои худро аз таъсис додани Артиши миллӣ дар шароити ниҳоят вазнин оғоз намуданд ва дар ин масир чунин гуфтааст: “Вақте, ки ман сари қудрат омадам, мо вазорат надоштем, мо вазири дифо надоштем, мо генерал, афсар надоштен, сарбоз ҳам надоштем, ” як милтиқи чубинҳам надоштем, Артиши миллиро ман дар зери хайма таъсис додам, иншоот надоштем, аз дигар кишвари ҳамсоя ман афсаронро даъват кардам, хоҳиш кардам ва аз байни онҳо вазир таъин кардам.” оре, ҳаминхел буд, барои ин корро анҷом додан дар заминаи хушку холӣ таъсис додани Артиши миллӣ, барои як давлати ноорому нав аз ҷанг раҳоиёфта кори саҳл набуд, ғайрату матонат ва ҳисси ватандӯстию ҷавонмардонаи Эмомалӣ Раҳмон буд, ки ин артиш дар шароити бисёр вазнин 18.12.1992 таъсис ёфт ва дар як муддати кӯтоҳ 23- феврали 1993 дар пойтахти кишвар шаҳри Душанбе бори нахуст паради ҳарбӣ саф орост, ҳамзамон он рӯз рӯзи таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон карда шуд. Барои мустаҳкам намудани артиш аз солҳои аввали таъсисёбии ин ниҳод ва пурқудрат намудани он Литсейи ҳарбӣ, Донишкадаи ҳарбӣ, Полки комендантӣ таъсис дода шуданд, ки ҳамасола садҳо ҷавонон ин мактаби мардонагиро хатм намуда, дар қисмҳои низомии кишвар барои фаъолияти пурсамар ба кор мераванд ва дар пешбурду тарбияи афсарону аскарон саҳми боризи худро мегузоранд. Донишкадаи ҳарбии Вазорати мудофиа барои омоданамоии кадрҳои баландихтисосу обутобёфтаи ҳарбӣ бо донишгоҳҳои як қатор давлатҳои хориҷи кишвар шартномаҳои ҳамкорӣ дорад, аз он ҷумла Дошишгоҳи ҳарбии Ҷумҳурии мардумии Чин, Ҳиндустон, Чехия, Покистон, Озарбойҷон, федератсияи Руссия, Ҷумҳурии Қазоқистон ва дигар давлатҳо ҳамкориҳо бо мақсади тарбия намудани кадрҳои баландихтисос минбаъд ҳам идома дорад, натиҷаи ин корҳо акнун рӯи кор омадааст, ки имрӯзҳо мардуми Тоҷикистони азизи мо бо дили пур дар амнияти осоишта умр ба сар бурда истодаанд, ки фаъолияти босамари ҳамаи сохторҳо ва зиндагии осоиштаи мардум ба пуррагӣ аз амнияти осоиштаи давлат сарчашма мегирад. Бояд зикр кард, ки имрӯзҳо дар тамоми қисмҳои ҳарбӣ кадрҳои баландихтисоси обутобёфтаи омоданамудаи ин таълимгоҳҳо ифои вазифа доранд. Имрӯзҳо дар ватани биҳишосоямон Қувваҳои мусаллаҳ аз нерӯҳои заминӣ, қувваҳои ҳарбӣ, нерӯҳои ҳавоӣ, қувваҳои махсус, нерӯҳои дифоии ҳавоӣ, гвардияи миллии президентӣ, ва қувваҳои амниятӣ арзи ҳастӣ доранд. Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ин яке аз қисмҳо сохтори давлатии мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон аст ва барои ҳифзи Истиқлолият ва ҷузъиёти марзии дар ҳолатҳои ҳуҷуми ҷанг пешбинӣ шудааст. Бо дастуру супоришҳои пайвастаи Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои мусаллаҳ – генирали артиш Эмомалӣ Раҳмон дар тамоми қисмҳои низомӣ шароити будубошии афсарону аскарон беҳ карда шудааст, ҳамин аст, ки ҳамасола ҷавонони синни даъватӣ бо як шавқу ҳаваси беандоза барои дар ин ё он қисми низомӣ адои хизмат намудан ихтиёран ҳозир шуда, талош мекунанду низомӣ буданро барои худ ифтихор медонанд, аскарону афсарони қисмҳои низомӣ таҳти шиори
Ҳама сар ба сар тан ба куштан диҳем,
Аз он беҳ, ки кишвар ба душман диҳем.
Содиқонаву софдилона адои хизмати модар – ватанро доранд. Боис ба ифтихору шукргузорӣ аст, ки давлати мо имрӯзҳо дар қатори амнтарин давлатҳои дунё ҷой дорад, таъмини ин амну амонӣ ҳама аз шарофати Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои мусаллаҳ – генирали артиш Эмомалӣ Раҳмон ва аскарону афсарони Қувваҳои мусаллаҳи ватани азизамон мебошад.
Алишер САИДОВ – корманди АМИТ
ДАР ДАВРИ НОҲИЯВИИ ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ “ШОҲНОМАХОНӢ” ЯК ҶОЙИ АВВАЛ ВА ҶОЙИ ИФТИХОРӢ НАСИБИ КОРМАНДОНИ АМИТ ГАРДИД
Имрӯз, 6 майи соли 2026 дар толори Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе бо иштироки муовини раиси ноҳия З.Зуҳурзода, роҳбарони шуъбаву бахшҳои дастгоҳи раис, мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ, ҳайати ҳакамон, роҳбарони муассисаҳои таълимӣ, омӯзгорон ва ғолибон Маросими ҳавасмандгардонии ғолибони даври ноҳиявии Озмуни ҷумҳуриявии «Шоҳномахонӣ» бо як шукӯҳи хос баргузор гардид.
Дар даври ноҳиявии озмуни мазкур Сулаймони Аҳтам - корманди Институти забон ва адабиёти ба номи А.Рӯдакии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ғолиби ҷойи аввал ва корманди Шуъбаи кор бо мактабачагони Академияи хурди илмҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ғолиби ҷойи сеюм гардиданд, ки зимни чорабиниӣ бо диплом ва туҳфаҳои хотирмон қадрдонӣ гардиданд.
Аҳли Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ин дастовардҳои бузургро ба ғолибон табрику таҳният хонда, дар даврҳои ниҳоӣ ба давталабон барору комёбиҳо таманно менамоянд.
Имрӯз, 5 май дар толори Раёсати Академияи миллии илмҳои Точикистон ба муносибати 115-солагии Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, академики Академияи миллии илмҳои Точикистон, арбоби бузурги давлатию сиёсӣ устод Мирзо Турсунзода, ки ба ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва эълон гардидани соли 2026 "Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ" рост меояд, Конференсияи ҷумхуриявии илмию амалии таҳти унвони «Мирзо Турсунзода шоири миллӣ ва шахсияти ҷаҳонӣ» баргузор гардид.
Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки шахсияти барҷастаи Мирзо Турсунзода дар таърихи адабиёти тоҷик ва фарҳанги миллӣ ҷойгоҳи хосса дошта, осори гаронмояи ӯ ҳамчун сарчашмаи маънавӣ дар тарбияи наслҳои гуногун нақши муассир мегузорад.
Қайд гардид, ки мероси адабии устод бо фарогирии арзишҳои олии инсонӣ, аз ҷумла сулҳ, дӯстӣ, ҳамбастагӣ ва эҳтиром ба арзишҳои умумибашарӣ, то имрӯз аҳаммияти худро гум накарда, дар шароити муосир низ роҳнамои ҷомеа ба сӯи худшиносиву худогоҳӣ мебошад. Таъкид гардид, ки фаъолияти густурдаи ҷамъиятӣ ва сиёсии устод Мирзо Турсунзода дар таҳкими равобити байналмилалӣ, муаррифии фарҳанги тоҷик дар арсаи ҷаҳон ва таҳкими сулҳу ваҳдат саҳми назаррас гузоштааст. Аз ин лиҳоз, омӯзиш ва тарғиби осори ӯ яке аз вазифаҳои муҳими муҳаққиқону донишмандон ба ҳисоб меравад.
Дар идома муовини вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Бобозода Фаридун Толиб дар суханронии хеш қайд намуд, ки мероси ғании адабӣ ва фаъолияти пурсамари ҷамъиятию сиёсии Мирзо Турсунзода дар ташаккули худшиносии миллӣ, тарбияи маънавии ҷомеа ва таҳкими арзишҳои умумибашарӣ аҳаммияти хосса дорад. Қайд гардид, ки осори устод Турсунзода бо мазмуну муҳтавои баланд, ғояҳои сулҳпарварона ва инсонгароёнааш на танҳо барои мардуми тоҷик, балки барои ҷомеаи ҷаҳонӣ низ арзишманд буда, имрӯз низ ҳамчун омили муҳими таҳкими ваҳдату ҳамдилӣ хизмат мекунад.
Инчунин, раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Низом Қосим, Шоири халқии Тоҷикистон Муҳаммад Ғоиб ва дигар олимону муҳаққиқон дар баромадҳои хеш таъкид намуданд, ки осори пурғановат ва фаъолияти пурсамари Мирзо Турсунзода ҳамчун мактаби бузурги адабӣ ва маънавӣ барои наслҳои имрӯзу оянда хизмат менамояд.
Зикр гардид, ки дар эҷодиёти устод масъалаҳои муҳими иҷтимоӣ, арзишҳои волои инсонӣ, сулҳу дӯстӣ ва ваҳдати халқҳо бо маҳорати баланд инъикос ёфта, аҳаммияти онҳо дар шароити ҷаҳони муосир боз ҳам бештар мегардад. Ҳамчунин қайд карда шуд, ки омӯзиши амиқи мероси адабии Турсунзода ва татбиқи ғояҳои пешқадами ӯ дар ҳаёти ҷомеа метавонад ба таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ ва рушди фарҳанги миллӣ мусоидати назаррас намояд.
Имрӯз, 5 май ба муносибати 115-солагии Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон устод Мирзо Турсунзода, як гурӯҳ олимону муҳаққиқон таҳти роҳбарии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо мақсади арҷгузорӣ ба хизматҳои шоён ва гиромидошти хотираи ин шахсияти бузурги адабиву сиёсӣ аз хона-музейи устод боздид намуданд.
Зимни боздид олимону муҳаққиқон бо шароити зиндагӣ ва фаъолияти эҷодии адиб аз наздик шинос шуда, аз осори гаронбаҳо, дастхатҳо, ашёҳои шахсӣ ва ёдгориҳои таърихии марбут ба ҳаёт ва фаъолияти устод дидан намуданд. Таъкид гардид, ки мероси адабии Мирзо Турсунзода ҳамчун ганҷи бебаҳои миллӣ то имрӯз аҳамияти бузурги маънавӣ дошта, дар тарбияи наслҳои наврасу ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, инсонгароӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ нақши муассир мебозад.
Таъкид гардид, ки осори мондагори устод на танҳо як падидаи муҳими адабӣ, балки мактаби бузурги худшиносӣ, ватандӯстӣ, сулҳхоҳӣ ва инсондӯстӣ барои наслҳои имрӯзу оянда мебошад. Маҳз ҳамин арзишҳо ҷойгоҳи Мирзо Турсунзода-ро дар таърихи фарҳанги миллӣ ҳамчун чеҳраи барҷаста ва беназир устувор гардонидаанд.
Дар идомаи боздид масъалаи нақши мероси адабии устод дар таҳкими худшиносии миллӣ, рушди адабиёти муосири тоҷик ва тарбияи насли ҷавон дар руҳияи эҳтиром ба арзишҳои миллӣ мавриди баррасӣ ва табодули афкор қарор гирифт. Таъкид шуд, ки таҳқиқ ва таблиғи ҳамаҷонибаи осори устод аз вазифаҳои муҳимми муҳаққиқон ва муассисаҳои илмӣ ба шумор рафта, дар ин самт бояд корҳои илмӣ-омӯзишӣ боз ҳам густариш дода шаванд.
Имрӯз, 5 май ба муносибати 115-солагии Шоири халқии Тоҷикистон, Қаҳрамони Тоҷикистон, академики Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва арбоби бузурги давлатӣ ва сиёсӣ устод Мирзо Турсунзода, як гурӯҳ олимону муҳаққиқон таҳти роҳбарии президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ҷиҳати пос доштани хотири неки ин шахсияти барҷаста ба оромгоҳи ӯ сафар намуда, гулчанбар гузоштанд.
Дар ҷараёни ин маросим олимону муҳаққиқон бо эҳсоси амиқи эҳтирому қадршиносӣ аз хизматҳои бузурги устод Мирзо Турсунзода дар рушди адабиёти тоҷик, таҳкими худшиносии миллӣ ва пешрафти фарҳангу маънавиёти ҷомеа ёдовар шуда, инчунин аз ашъори ӯ шеърҳо қироат намуданд.
Таъкид гардид, ки осори гаронмоя ва фаъолияти пурсамари ин шахсияти барҷаста то имрӯз барои наслҳои гуногун манбаи илҳом ва ибрат боқӣ монда, дар тарбияи ҳисси ватандӯстӣ, инсонгароӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ нақши муҳим мебозад. Бояд гуфт, ки мероси адабии ӯ бо фарогирии ғояҳои баландмазмуни инсонпарварӣ, сулҳдӯстӣ ва ваҳдати миллӣ, дар шаклгирии ҷаҳонбинии солими ҷомеа ва таҳкими арзишҳои ахлоқӣ саҳми арзанда мегузорад.
Ҳамзамон, зикр шуд, ки устод Мирзо Турсунзода ҳамчун арбоби намоёни давлатӣ ва ҷамъиятӣ дар таҳкими пояҳои давлатдорӣ, густариши муносибатҳои фарҳангӣ ва муаррифии фарҳанги тоҷик дар арсаи байналмилалӣ саҳми назаррас гузоштааст. Мероси ғании адабӣ ва фаъолияти ҷамъиятии ӯ имрӯз низ мавриди омӯзиш ва таҳқиқи олимону муҳаққиқон қарор дошта, аҳамияти худро гум накардааст.
Гуфта шуд, ки ашъори пурмуҳтавои ӯ саршор аз муҳаббат ба Ватан, эҳтиром ба инсон ва садоқат ба арзишҳои умумибашарист, имрӯз низ барои тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, худшиносии миллӣ ва масъулиятшиносӣ аҳамияти махсус дорад. Ҳамчунин, фаъолияти пурсамари ҷамъиятӣ ва давлатии ӯ ҳамчун намунаи ибрат барои хизмат ба ҷомеа ва давлат ба ҳисоб рафта, ҷавононро ба саҳмгузорӣ дар рушди кишвар ҳидоят менамояд.
Тибқи маълумоти Хадамоти геофизикии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, рӯзи 4 майи соли 2026, соати 10:55 бо вақти маҳаллӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон заминларза ба қайд гирифта шуд.
Маркази заминларза дар 427 километр шарқи шаҳри Душанбе ва 74 километр шимолу ғарби ноҳияи Мурғоб, дар минтақаи сарҳади Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин ҷойгир мебошад.
Шиддати ларзишҳо дар маркази заминларза 4–5 баллро ташкил дода, дар шаҳри Мурғоб то 3 балл эҳсос гардидааст. Дар шаҳри Душанбе заминларза эҳсос нашудааст.
Миқёси магнитудаи заминларза М = 5,0 арзёбӣ мегардад.
Тибқи нақшаи кории шуъбаи бостоншиносӣ, инчунин бо фармони директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва дар асоси иҷозатномаи Агентии ҳифзи мероси таърихию фарҳангии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 апрели соли ҷорӣ, корҳои ҳафриёти бостоншиносӣ дар ёдгории таърихии Қалъаи Қайнар, воқеъ дар ноҳияи Восеъ, оғоз гардиданд.
Ҳафриёти мазкур таҳти роҳбарии ходими пешбари илмии шуъбаи бостоншиносӣ, номзади илмҳои таърих Т. Г. Филимонова, бо иштироки корманди илмӣ И. Ашурмадов идома дорад.
Бояд қайд намуд, ки Қалъаи Қайнар дар масофаи 500–700 метр ҷанубу шарқтар аз ҳавзаи Нозкӯл ва дар маркази маҳаллаи Қайнар ҷойгир мебошад. Ба иттилои аҳолии маҳаллӣ, ин ёдгорӣ бо номи «Қалъаи Қайнар» маъруф буда, чашмаи воқеъ дар ҷануби он «Чашмаи Саид» ном дорад. Тибқи ривоятҳои маҳаллӣ, дар солҳои 70-уми асри XX қисми болоии теппа бо истифода аз техникаи замонавӣ ҳамвор карда шуда, дар он ҷо майдони хирман ташкил гардидааст. Айни замон андозаи теппа тақрибан 67×53 метр ва баландии он зиёда аз 8 метрро ташкил медиҳад.
Аввалин тадқиқоти бостоншиносӣ дар ин ёдгорӣ соли 2007 аз ҷониби бостоншиносони маъруф академик Ю. Яъқубов ва н.и.т. Ш. Қурбонов гузаронида шудааст. Дар натиҷаи ин ҳафриёт дар қисми ҷанубу шарқии теппа гумона бо андозаи 20×2 метр ва умқи беш аз 8 метр кофта шуда буд, ки имкон дод қабатҳои мадании ёдгорӣ муайян карда шаванд.
Дар рафти корҳои бостоншиноси соли равон корҳои ҳаффори асосан дар қисми ҷанубу шарқии ёдгорӣ идома доранд. Дар ин минтақа як қитъаи ҳафриётӣ гузошта шуда, дар натиҷа як қатор қабатҳои пайдарпайи таърихӣ ошкор гардиданд. Бозёфтҳои сафолӣ, ки ба давраҳои гуногуни таърихӣ мансубанд, аз рушди тӯлонии фарҳангӣ ва иқтисодии ин мавзеъ шаҳодат медиҳанд. Дар ҷараёни ҳафриёт инчунин нишонаҳои меъморӣ, аз ҷумла оташдон, фарши сангфарш ва девори сохташуда аз похса ошкор гардиданд, ки барои омӯзиши тарзи зиндагӣ ва анъанаҳои сохтмонии сокинони қадим аҳаммияти назаррас доранд.
Таҳлили стратиграфии ёдгорӣ нишон медиҳад, ки қабати болоӣ аз чоҳҳои партови давраи муосир ва осори мансуб ба асрҳои XVII–XIX иборат буда, то умқи тақрибан 4 метр идома меёбад. Қабатҳои поёнтар ба давраи Кушониён (умқи 4,5–5,5 м) мансуб мебошанд. Дар ин сатҳ, дар умқи 5,1 метр, боқимондаҳои девори похсагӣ бо баландии 0,5 метр ошкор гардиданд, ки эҳтимолан ба девори мудофиавии қалъа, бо ғафсии тахминан 4 метр, мансуб мебошанд. Қабатҳои боз ҳам поёнтар ба давраи Юнону Бохтарӣ (умқи 6,5–8 м) тааллуқ дошта, бо маводи хоси кулолӣ ва дастсохти он давра тавсиф мешаванд.
Дар байни бозёфтҳои муҳим зарфҳои кулолии давраи Кушониён, аз ҷумла кӯзаҳо, косаҳо, хумҳо, хурмаҳо бо нақшҳои ҳилолшакл ва қадаҳҳои устувонашакл мавҷуданд. Ҳамчунин, бозёфтҳои ҷудогона, аз қабили дуки сафолӣ, дастасанг ва муҷассамаи хурди аспча ба даст омадаанд, ки дорои арзиши баланди илмӣ мебошанд.
Натиҷаҳои бадастомада имкон медиҳанд, ки сохтори стратиграфӣ, даврабандии таърихӣ ва нақши Қалъаи Қайнар дар низоми мудофиавӣ ва иҷтимоию иқтисодии минтақа бо дақиқият бештар муайян карда шавад. Тадқиқоти минбаъда ба таҳлили амиқи маводи бадастомада ва муқаррар намудани ҷойгоҳи ин ёдгорӣ дар таърихи бостонии минтақа равона гардидааст.
Китоби «Арзёбии метеорологию экологии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат дар соҳаи обу иқлим» ба нашр расид
Май 3, 2026 11:30
ДУШАНБЕ, 03.05.2026 /АМИТ «Ховар»/. Дар робита ба омӯзишу пажӯҳиш ва тарғибу ташвиқи мавзуъҳои марбут ба ташаббусҳои ҷаҳонии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар соҳаҳои захираҳои об, тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо ва дигар мушкилоти экологӣ таҳти унвони «Арзёбии метеорологию экологии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат дар соҳаи обу иқлим» китоби нави мудири озмоишгоҳи моделкунонии захираҳои об ва равандҳои иқлими Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, номзади илмҳои техникӣ, дотсент Номвар Қурбон ба нашр расид.
Тавре АМИТ «Ховар» хабар медиҳад, китоб оид ба фаъолияти муштараки илмии Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология ва Маркази омӯзиши пиряхҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон таҳия гардида, зери назари президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Қобилҷон Хушвахтзода таълиф ёфтааст.
Дар китоб мавзуъҳое, чун ҳадафҳои ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон дар ҳалли масоили об, иқлим ва экология, инъикоси мушкилоти глобалии обу иқлим дар паёмҳои Президенти Тоҷикистон, форумҳои ҷаҳонии об ва ҷойгоҳи Тоҷикистон дар онҳо, Тоҷикистон ва конфронсҳои иқлимии Созмони Милали Муттаҳид, саҳми Тоҷикистон дар пешбурди ҳадафи шашуми рушди устувор, нақши зеҳни сунъӣ дар таъмини Ҳадафҳои рушди устувор, саҳми Пешвои миллат дар ҳалли мушкилоти экологии минтақа, ташаббуси шашуми Тоҷикистон – таҷассумгари буҳрони криосферӣ, аҳамияти ҷаҳонии «Соли 2025 – Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо», раванди обшавии пиряхҳо ва робитаи он бо тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо ва криосфера дар минтақаҳои кӯҳсор, аҳамияти ташаббуси Сарвари давлат барои қитъаи Осиё ва Раванди оби Душанбе ҳамчун арсаи амал дар ҳалли мушкилоти ҷаҳонии об инъикос ёфтаанд.
Боиси ифтихор ва саодатманист, ки Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар арсаи ҷаҳонӣ ҳамчун ташаббускори идеяҳои башардӯстона ва ҳамгироёнаи масъалаҳои обу иқлим ва ҳифзи муҳити зист эътироф гардидаанд. Аз интиҳои солҳои 90-уми асри пор ташаббусҳои зерини Сарвари давлати мо таҳти унвонҳои «Соли байналмилалии оби тоза» (соли 2003), «Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои ҳаёт» (солҳои 2005-2015), «Соли байналмилалии ҳамкориҳо дар соҳаи об» (соли 2013), «Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» (солҳои 2018-2028), «Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо» (соли 2025), «Даҳсолаи амал барои илмҳои криосфера» (солҳои 2025-2034», «Таҳкими ҳамкорӣ дар соҳаи захираҳои об ва тағйирёбии иқлим барои рушди устувор дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором» (соли 2025) ва «Ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус, дар минтақаҳои кӯҳсор» (соли 2025) аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ пазируфта шудаанд. Албатта, ҳар иқдоме, ки аз ҷониби Пешвои миллат пешниҳод мегардад, дар асоси биниши жарф, таҳлили ҳамаҷониба ва арзёбии амиқу илмии мушкилоти мавҷуда рӯйи кор меояд. Аз ин ҷост, ки онҳо бо иттифоқи оро қабул мегарданд ва дар заминаи ташаббусу пешниҳодҳои Сарвари давлати мо Созмони Милали Муттаҳид беш аз 15 қатънома қабул намудааст.
Дар маҷмуъ, китоби «Арзёбии метеорологию экологии ташаббусҳои ҷаҳонии Пешвои миллат дар соҳаи обу иқлим» таҳқиқоти комили илмӣ буда, дар он ташаббусҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон марбут ба захираҳои об, тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор ва масоили экологӣ дар асоси далел ва қонунияти метеорологӣ, климатологӣ, гидрологӣ ва глятсиоло́гӣ таҳлилу арзёбӣ гардидаанд.
ИШТИРОКИ ПРЕЗИДЕНТИ АМИТ ДАР АКСИЯИ ТОЗАГӢ БАХШИДА БА 35 – СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН
Имрӯз, 2 май бо ибтикори Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бахшида ба 35 – солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар ҳошияи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва иқдомҳои Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ ҷиҳати ба “Шаҳри сабз” табдил додани пойтахти мамлакат- шаҳри Душанбе ва эълон гардидани Соли 2026 «Соли вусъат додани корҳои ободониву созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ» дар маҳаллаи Қаротегини ноҳияи Шоҳмансур аксияи тозагӣ баргузор гардид.
Дар аксияи тозагӣ президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт ва роҳбарону кормандони муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ ва сокинони маҳаллаи мазкур иштирок намуданд.
Мавриди зикри хос аст, ки иштироки фаъоли олимону кормандони муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ дар чунин иқдомҳои созандагӣ нишонаи равшани эҳсоси баланди масъулияти шаҳрвандӣ, арҷгузорӣ ба арзишҳои миллӣ ва саҳмгузорӣ дар рушди устувори пойтахти кишвар мебошад. Аксияи мазкур на танҳо ба тозаву озода нигоҳ доштани муҳити зист равона гардида, балки дар таҳкими фарҳанги шаҳрнишинӣ, баланд бардоштани маърифати экологии аҳолӣ ва тарбияи ҳисси ватандӯстиву худшиносии миллӣ низ нақши муассир мегузорад.
Дар ҷараёни баргузории аксия иштирокчиён ба тозакунии кӯчаву хиёбонҳо, ҷамъоварии партовҳо, обёрии дарахтони ороишиву сояафкан ва ободонии гирду атрофи маҳалла машғул гардида, барои беҳтар намудани симои зоҳирии пойтахт саҳми назаррас гузоштанд. Бояд гуфт, ки чунин ташаббусҳо дар доираи сиёсати созандаву ободкоронаи давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон татбиқ гардида, ба фароҳам овардани муҳити солиму зебо барои зиндагии шоистаи шаҳрвандон мусоидат менамоянд.
Бо итминон метавон гуфт, ки баргузории чунин аксияҳои дастаҷамъона омили муҳими таҳкими ҳамбастагӣ, баланд гардидани сатҳи худогоҳии миллӣ ва рушди фарҳанги меҳнату ободкорӣ дар ҷомеа мебошад. Зеро ҳар як иқдоми неку созанда қадамест устувор дар роҳи ободии Ватан ва таъмини зиндагии шоистаи мардуми кишвар.
Ҳамзамон, зимни баргузории аксияи мазкур Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт бо сокинони маҳалла суҳбати самимӣ анҷом дода, аҳамияти риояи тозагиву озодагӣ, ҳифзи муҳити зист ва саҳмгузорӣ дар корҳои ободониву созандагиро таъкид намуд.
