Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин дар тӯли солҳои соҳибистиқлолӣ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати хориҷии кишвар табдил ёфтаанд. Ин равобит, ки бар пояи эҳтироми мутақобил, эътимоди сиёсӣ, манфиатҳои муштарак ва ҳамкории судманд асос ёфтааст, имрӯз ба сатҳи шарикии стратегии ҳамаҷониба расида, дар рушди иқтисодӣ, таҳкими амният, густариши робитаҳои фарҳангӣ ва таҳкими мавқеи байналмилалии ду давлат нақши муҳим мебозад.
Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сиёсати хориҷии “дарҳои боз”-ро амалӣ намуда, ҳамкориро бо кишварҳои гуногуни ҷаҳон, бахусус бо Ҷумҳурии Мардумии Чин, пайваста таҳким мебахшад. Ҷумҳурии Мардумии Чин низ Тоҷикистонро ҳамчун шарики боэътимод дар минтақаи Осиёи Марказӣ арзёбӣ мекунад. Маҳз ҳамин ҳамдигарфаҳмӣ ва иродаи сиёсии роҳбарони ду давлат боис гардид, ки муносибатҳои дуҷониба дар муддати кӯтоҳи таърихӣ ба сатҳи баланди рушд бирасанд.
Муносибатҳои дипломатии Тоҷикистону Чин 4 январи соли 1992 барқарор гардида, аз ҳамон давра ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ тадриҷан рушд карданд. Аз рӯзҳои аввали барқарории муносибатҳо Ҷумҳурии Мардумии Чин аз истиқлолияти давлатӣ, соҳибихтиёрӣ ва тамомияти арзии Тоҷикистон пуштибонӣ намуда, ҷонибдори сулҳу субот ва рушди устувори кишвари мо буд. Дар навбати худ Тоҷикистон низ сиёсати “Чини воҳид”-ро дастгирӣ намуда, Ҷумҳурии Мардумии Чинро ҳамчун шарики муҳими стратегии худ эътироф кардааст.
Сафари расмӣ ва давлатии роҳбарони ду кишвар дар таҳкими муносибатҳои дӯстона саҳми бузург гузоштааст. Мулоқоту музокироти сатҳи олӣ миёни муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва муҳтарам Си Ҷинпин ба густариши ҳамкориҳо дар самтҳои гуногун заминаи устувор фароҳам овардааст. Дар ҷараёни ин мулоқотҳо даҳҳо созишномаҳои байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ ба имзо расидаанд, ки онҳо тамоми бахшҳои муҳими ҳамкориро фаро мегиранд.
Муносибатҳои иқтисодии Тоҷикистону Чин имрӯз яке аз самтҳои калидии ҳамкориҳои ду кишвар ба ҳисоб меравад. Ҷумҳурии Мардумии Чин дар солҳои охир ба яке аз шарикони асосии иқтисодӣ ва тиҷоратии Тоҷикистон табдил ёфтааст. Ҳаҷми гардиши савдои хориҷӣ миёни ду кишвар сол ба сол афзоиш ёфта, ҳамкорӣ дар бахшҳои саноат, энергетика, нақлиёт, коммуникатсия, кишоварзӣ ва инфрасохтор густариш меёбад.
Бо дастгирии ҷониби Чин дар Тоҷикистон даҳҳо лоиҳаҳои муҳими иқтисодӣ ва иҷтимоӣ амалӣ шудаанд. Сохтмони роҳҳои байналмилалӣ, нақбҳо, хатҳои интиқоли неруи барқ, корхонаҳои саноатӣ ва дигар иншооти муҳими стратегӣ маҳз бо ҷалби сармоя ва технологияҳои чинӣ анҷом ёфтааст. Аз ҷумла, таҷдиди роҳҳои мошингарди Душанбе – Чаноқ, Душанбе – Қулма ва дигар шоҳроҳҳои байналмилалӣ барои рушди иқтисодии Тоҷикистон аҳамияти калон доранд.
Дар соҳаи энергетика низ ҳамкориҳои Тоҷикистону Чин пайваста рушд мекунад. Бо ҷалби сармояи чинӣ як қатор зеристгоҳҳои барқӣ ва хатҳои интиқоли неру сохта шуданд, ки барои таъмини амнияти энергетикии кишвар мусоидат намуданд. Инчунин, ширкатҳои чинӣ дар корҳои иктишоф ва истихроҷи захираҳои табиии Тоҷикистон фаъолона иштирок доранд.
Яке аз самтҳои муҳими ҳамкориҳои ду кишвар татбиқи ташаббуси ҷаҳонии Камарбанд ва роҳ мебошад. Тоҷикистон ҳамчун кишвари дорои мавқеи муҳими геостратегӣ дар чорроҳаи роҳҳои минтақавӣ метавонад дар амалисозии ин ташаббус нақши муҳим бозад. Пайвастани Тоҷикистон ба ин ташаббус имконият фароҳам овард, ки кишвар ба шабакаҳои байналмилалии нақлиётӣ ва логистикӣ бештар ҳамгиро гардад.
Бояд гуфт, ки ҳамкориҳо дар бахши амният ва мубориза бо таҳдидҳои муосир низ ҷойгоҳи муҳим доранд. Тоҷикистону Чин дар мубориза бар зидди терроризм, экстремизм, қочоқи маводи мухаддир ва ҷинояткории фаромиллӣ ҳамкории зич ба роҳ мондаанд. Дар ин замина фаъолияти муштарак дар доираи Созмони ҳамкории Шанхай аҳамияти хос дорад. Ин созмон барои таҳкими суботи минтақавӣ, амният ва рушди иқтисодӣ платформаи муҳими ҳамкорӣ ба ҳисоб меравад.
Ҷумҳурии Мардумии Чин дар солҳои гуногун ба Тоҷикистон кумакҳои башардӯстона ва техникиву молиявӣ низ расонидааст. Аз ҷумла, дар давраи паҳншавии бемории COVID-19 ҷониби Чин ба Тоҷикистон таҷҳизоти тиббӣ, ваксина ва дигар воситаҳои заруриро ирсол намуд, ки ин нишонаи дӯстӣ ва ҳамбастагии ду миллат буд.
Ҳамкориҳои фарҳангӣ ва гуманитарӣ низ дар муносибатҳои Тоҷикистону Чин мавқеи махсус доранд. Солҳои охир омӯзиши забони чинӣ дар Тоҷикистон густариш ёфта, садҳо ҷавонони тоҷик дар донишгоҳҳои Чин таҳсил мекунанд. Дар навбати худ таваҷҷуҳи шаҳрвандони Чин ба таърих ва фарҳанги тоҷикон низ бештар гардидааст. Марказҳои омӯзиши забон, табодули донишҷӯён, баргузории рӯзҳои фарҳангӣ ва чорабиниҳои муштарак ба таҳкими дӯстии мардумони ду кишвар мусоидат менамоянд. Дар Тоҷикистон фаъолияти Институти Конфутсий барои омӯзиши забон ва фарҳанги чинӣ саҳми назаррас мегузорад. Ҳамзамон, робитаҳои илмӣ миёни муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва марказҳои илмии ду кишвар низ сол ба сол густариш меёбанд.
Тоҷикистон ва Чин инчунин дар арсаи байналмилалӣ ва минтақавӣ мавқеъҳои наздик доранд. Ду кишвар аз ҳалли масъалаҳои ҷаҳонӣ тавассути муколама ва эҳтироми ҳуқуқи байналмилалӣ ҷонибдорӣ менамоянд. Тоҷикистон ташаббусҳои байналмилалии Чинро дастгирӣ мекунад ва Чин низ аз ташаббусҳои глобалии Тоҷикистон дар соҳаи об ва иқлим пуштибонӣ менамояд.
Боиси таъкид аст, ки сиёсати хирадмандонаи роҳбарони ду давлат заминаи устувори рушди муносибатҳои дарозмуддатро фароҳам овардааст. Эътимоди сиёсӣ миёни роҳбарони Тоҷикистону Чин имрӯз дар сатҳи баланд қарор дошта, ин омил ба густариши ҳамкориҳо дар ҳамаи самтҳо мусоидат менамояд.
Сафари давлатии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Мардумии Чин 11 майи соли 2026 низ идомаи мантиқии сиёсати таҳкими муносибатҳои дӯстона ва шарикии стратегӣ миёни ду давлат ба ҳисоб меравад. Ин сафар метавонад барои ҷалби сармоягузории нав, густариши ҳамкориҳои иқтисодиву тиҷоратӣ, татбиқи лоиҳаҳои муштарак ва таҳкими робитаҳои сиёсиву фарҳангӣ заминаи нав фароҳам оварад.
Дар шароити тағйирёбии вазъи ҷаҳонӣ ва равандҳои нави геополитикӣ муносибатҳои Тоҷикистону Чин аҳамияти бештар пайдо мекунанд. Тоҷикистон ҳамчун кишвари муҳим дар минтақаи Осиёи Марказӣ метавонад дар пайванди иқтисодиву нақлиётии минтақа нақши муассир дошта бошад. Ҷумҳурии Мардумии Чин низ Тоҷикистонро ҳамчун шарики боэътимод ва омили муҳими суботи минтақавӣ арзёбӣ менамояд.
Дар умум метавон гуфт, ки муносибатҳои Тоҷикистону Чин имрӯз намунаи ҳамкории созанда, дӯстона ва судманд мебошанд. Ин муносибатҳо бар асоси эътимод, эҳтироми мутақобил ва манфиатҳои муштарак рушд намуда, ба рушди иқтисодӣ, таҳкими субот ва беҳбудии зиндагии мардумони ду кишвар мусоидат мекунанд. Бо дарназардошти имкониятҳои мавҷуда ва иродаи сиёсии роҳбарони ду давлат, метавон итминон дошт, ки ҳамкориҳои Тоҷикистону Чин дар оянда боз ҳам густариш ёфта, ба сатҳи нави рушд хоҳанд расид.
Муҳаммад АМИНЗОД - мудири шуъбаи матбуот ва робита бо ҷомеаи Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон

