Бахшида ба Рӯзи пойтахт
Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ пойтахт бо суръати баланд рушд карда, бо дастгирии пайвастаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва сиёсати созандаи Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ он ба як шаҳри муосир бо инфрасохтори пешрафта табдил ёфтааст. Бунёди роҳҳои нав, пулҳо, биноҳои маъмурӣ, боғҳои фарҳангӣ ва марказҳои хизматрасонӣ симои шаҳрро ба таври куллӣ дигаргун сохтааст.
Аз нуқтаи назари иҷтимоӣ, рушди пойтахт ба беҳтар шудани сатҳи зиндагии аҳолӣ, фароҳам шудани ҷойҳои нави корӣ ва густариши хизматрасониҳои давлатӣ мусоидат кардааст. Аз нигоҳи иқтисодӣ бошад, Душанбе ба маркази муҳими ҷалби сармоя ва рушди соҳибкорӣ табдил ёфта, нақши муҳим дар пешрафти умумии кишвар мебозад.
Рӯзи пойтахт дар Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз санаҳои муҳими ҷамъиятӣ ва миллӣ мебошад, ки ба шаҳри Душанбе бахшида шуда, мақоми он ҳамчун маркази давлатдорӣ, фарҳанг ва рушди кишварро таъкид мекунад. Ин ҷашн дар худ мазмуни худшиносӣ, ифтихори миллӣ ва арҷгузорӣ ба дастовардҳои даврони истиқлолро инъикос менамояд.
Душанбе имрӯз на танҳо маркази сиёсиву фарҳангии Тоҷикистон, балки яке аз меҳварҳои асосии рушди илм, бахусус илми тиб дар кишвар ба шумор меравад. Дар солҳои охир, бо дастгирии пайвастаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва сиёсати созандаи Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ соҳаи тандурустӣ ба дастовардҳои назаррас ноил гардидааст.
Яке аз самтҳои асосӣ рушди инфрасохтори тиббӣ мебошад. Танҳо дар чанд соли охир дар шаҳри Душанбе даҳҳо муассисаҳои нави тиббӣ, аз ҷумла марказҳои ташхисиву табобатӣ ва пажӯҳишгоҳҳои соҳавӣ бунёд ва азнавсозӣ гардидаанд. Ба ҳисоби миёна, зиёда аз 30 муассисаи тиббӣ бо таҷҳизоти муосир муҷаҳҳаз гардида, ба хизматрасонии аҳолӣ ҷалб шудаанд. Ин иқдом имкон дод, ки сатҳи дастрасии хизматрасонии тиббӣ ба маротиб беҳтар гардад. Мисоли равшани он ба шумор мераванд:
Маркази миллии тиббии Тоҷикистон «Шифобахш» - яке аз калонтарин муассисаҳои тиббӣ дар кишвар, ки бо таҷҳизоти муосир таъмин буда, хизматрасонии бисёрсоҳа пешниҳод мекунад.
Маҷмааи тандурустии «Истиқлол» - маркази муосири ташхис ва табобат бо шароити ҷавобгӯ ба стандартҳои байналмилалӣ.
Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ - муассисаи муосири ташхис ва табобати бемориҳои саратон.
Маркази ҷумҳуриявии илмии дилу рагҳо - маркази махсуси табобати бемориҳои дил.
Беморхонаи клиникии шаҳрии №1, ки азнавсозӣ ва таҷҳизонидани он ба анҷом расидааст.
Маблағгузории соҳа сол ба сол ба таври назаррас афзоиш ёфта, тибқи маълумоти расмӣ, танҳо дар доираи барномаҳои давлатӣ ва шаҳрӣ садҳо миллион сомонӣ барои рушди соҳаи тандурустӣ равона шудааст. Ин маблағҳо ба сохтмони беморхонаҳо, хариди таҷҳизоти муосир ва такмили ихтисоси мутахассисон сарф мегарданд.
Дар самти илм ва таҳқиқот низ пешрафтҳои назаррас ба қайд гирифта мешаванд. Дар 14 пажуҳишгоҳҳо ва марказҳои илмии тиббии пойтахт имрӯз дар самтҳои муҳим, аз ҷумла кардиология, ҷарроҳии муосир, акушерӣ ва гинекология, тибби профилактикӣ, саратоншиносӣ ва эпидемиология 34 корҳои илмӣ-тадқиқотӣ мавриди амал қарор доранд. Танҳо дар як сол даҳҳо корҳои илмӣ ва садҳо мақолаҳои илмӣ омода гардида, дар маҷаллаҳои байналмилалӣ нашр мешаванд. Ин нишон медиҳад, ки илми тиббии тоҷик тадриҷан ба фазои ҷаҳонӣ ворид мегардад.
Омодасозии кадрҳо низ яке аз самтҳои афзалиятнок мебошад, ки танҳо дар шуъбаи магистратура, аспирантура ва докторантураи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (дар самти тиб) 7 нафар аспирантон, 5 нафар магистрҳо ва 3 нафар унвонҷӯён ба таҳсил фаро гирифта шудаанд. Ин гувоҳи он аст, ки омодасозии кадрҳои илмӣ ва клиникии баландихтисос хуб ба роҳ монда шудааст. Бидуни ин ҳар сол садҳо донишҷӯён ва табибони ҷавон дар муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои илмии Душанбе таҳсил ва таҷрибаомӯзӣ мекунанд. Бо дастгирии давлат, барномаҳои такмили ихтисос ва омӯзиш дар хориҷи кишвар низ роҳандозӣ шудаанд.
Дар баробари ин, ташаббусҳои шаҳрдорӣ бо роҳбарии Раиси шаҳр муҳтарам Рустами Эмомалӣ сиёсати созанда ва сармоягузории мақсаднок, ояндаи илм ва соҳаи тандурустии шаҳри Душанбе боз ҳам дурахшонтар хоҳад буд.
Душанбе имрӯз ба як платформаи муҳими баргузории симпозиуму конференсияҳои байналмилалӣ дар соҳаи тиб табдил ёфтааст. Ин раванд на танҳо ба рушди илм, балки ба муаррифии имкониятҳои кишвар дар арсаи ҷаҳонӣ мусоидат мекунад. Пойтахт барои қабули чорабиниҳои сатҳи баланд ба таври назаррас рушд кардааст.
Дар солҳои охир дар шаҳри Душанбе даҳҳо симпозиум ва конференсияҳои байналмилалӣ баргузор гардидаанд, ки дар онҳо олимону мутахассисон аз кишварҳои гуногун, аз ҷумла Русия, Олмон, Чин, Эрон ва дигар давлатҳо иштирок намудаанд. Ба ҳисоби миёна, ҳар сол зиёда аз 10–15 ҳамоиши илмии сатҳи байналмилалӣ дар соҳаи тиб баргузор мегардад, ки беш аз 500–1000 иштирокчиро фаро мегирад.
Мисоли равшани он чорабиниҳои байналмилалӣ дар самти тибби муосир ба шумор мераванд, ки солҳои охир дар шаҳри Душанбе баргузор гардиданд:
Форуми байналмилалии илмӣ-амалӣ дар соҳаи кардиология “Навовариҳои муосир дар ташхис ва табобати бемориҳои дилу раг”. Дар ин ҳамоиш табибон аз Русия, Қазоқистон ва Эрон иштирок намуда, масъалаҳои ҷарроҳии дил ва усулҳои нави ташхис баррасӣ шуданд.
Конференсияи байналмилалии “Пешгирӣ ва табобати бемориҳои сироятӣ дар шароити муосир”. Дар он масъалаҳои вобаста ба эпидемиология ва таҷрибаи кишварҳо дар мубориза бо бемориҳои сироятӣ муҳокима гардид.
Симпозиуми байналмилалии саратоншиносии “Технологияҳои нав дар ташхис ва табобати саратон”. Мутахассисон усулҳои муосири радиология, кимиётерапия ва ҷарроҳии дақиқро муаррифӣ карданд.Конференсияи байналмилалии ҷарроҳии муосир ва трансплантология. Дар он таҷрибаи кишварҳои пешрафта оид ба пайвандсозии узвҳо ва ҷарроҳии каминвазивӣ пешниҳод гардид.
Дар ҷараёни чунин ҳамоишҳо натиҷаҳои муосири илмӣ муаррифӣ гардида, усулҳои пешрафтаи ташхис ва табобат баррасӣ мешаванд. Ҳамзамон, табибони тоҷик имконият пайдо мекунанд, ки таҷрибаи пешқадамро аз ҳамкасбони хориҷӣ омӯзанд.
Баргузории чунин чорабиниҳо дар пойтахт ба беҳтар гардидани сатҳи касбии мутахассисон мусоидат намуда, ба рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ такони ҷиддӣ мебахшад. Дар доираи ҳамоишҳои мазкур аксаран созишномаҳои ҳамкорӣ ба имзо расида, барномаҳои муштараки илмӣ роҳандозӣ мешаванд.
Илова бар ин, Душанбе дорои инфрасохтори муосир барои баргузории симпозиуму конфронсҳо мебошад, ки толорҳои бузургу марказҳои тиббии муҷаҳҳаз ва шароити мусоид барои баргузории онҳо фароҳам сохта шудааст. Ин омилҳо боис шудаанд, ки пойтахт ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои илмии минтақавӣ ва байналмилалӣ бештар интихоб гардида, ба таҳкими нуфузи кишвар дар арсаи ҷаҳонӣ ва рушди минбаъдаи илми тиб мусоидат намояд.
Дар маҷмӯъ метавон бо итминон хулоса кард, ки сиёсати хирадмандона ва пайгиронаи давлатӣ дар самти дастгирии илми тиб дар шаҳри Душанбе ба як силсилаи тағйироти сифатан нав ва устувор дар низоми тандурустии кишвар оварда расонидааст. Ин раванд на танҳо ба беҳтар шудани инфрасохтори тиббӣ ва таҷҳизонидани муассисаҳо бо технологияҳои муосир мусоидат намудааст, балки заминаи воқеии ташаккули муҳити илмӣ, тадқиқотӣ ва инноватсиониро дар соҳаи тиб фароҳам овардааст.
Дар натиҷаи ин сиёсати мақсаднок, низоми тандурустии пойтахт тадриҷан ба стандартҳои муосири байналмилалӣ наздик шуда истодааст. Муассисаҳои тиббӣ на танҳо ҳамчун марказҳои табобатӣ, балки ҳамчун пойгоҳҳои илмӣ-таҳқиқотӣ фаъолият намуда, дар онҳо омӯзиши бемориҳо, ҷорӣ намудани усулҳои нави ташхис ва табобат, инчунин таҳияи протоколҳои муосири клиникӣ ба роҳ монда шудааст. Ин раванд ба баланд шудани сатҳи касбии табибон ва такмили сифати хизматрасонии тиббӣ таъсири мустақим мерасонад.
Сиёсати хирадмандонаи Роҳбарияти олии давлат ва шаҳри Душанбе дар самти рушди илми тиб на танҳо ба беҳбудии низоми тандурустӣ оварда расонид, балки барои ташаккули муҳити устувори илмӣ, баланд шудани сатҳи хизматрасонии тиббӣ ва таҳкими мавқеи Душанбе ҳамчун маркази илмӣ-таҳқиқотии минтақавӣ ва байналмилалӣ заминаи боэътимод фароҳам овардааст.
Ашурмад МАЪРУФОВ, сардори шуъбаи илмҳои назариявӣва фарматсевтии АМИТ, н.и. фарматсевтӣ
Шодмон КАРИМОВ,сармутахассиси шуъбаи тиббӣ ва фарматсевтии АМИТ
